vima365

ΣΟΚΡΟΧΩΜΑΤΑ — ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ ΤΟΥ ΠΕΘΕΡΟΥ …. Απο την Παναγιωτα Ιωακειμίδου

ΣΟΚΡΟΧΩΜΑΤΑ — ΤΑ ΕΜΠΟΔΙΑ ΤΟΥ ΠΕΘΕΡΟΥ ….

   Απο την Παναγιωτα Ιωακειμίδου

Στα χωριά του Πόντου, το γάμο δεν τον έπαιρνες απλά, τον κέρδιζες.

Ο γαμπρός, όταν πήγαινε να πάρει τη νύφη, συναντούσε στον δρόμο τα λεγόμενα σοκροχώματα: εμπόδια που έστηναν συγγενείς και χωριανοί για να μην περάσει, αν δεν «πλήρωνε». Ένα συμβολικό “λύτρο” για τη νύφη, γεμάτο γέλιο, φωνές και πειράγματα.

Πλήρωνε λοιπόν ο γαμπρός, άνοιγε ο δρόμος, και η πομπή συνεχιζόταν με ζουρνάδες, τουμπερλέκια και τραγούδια.

Παρόμοιο έθιμο συνάντησα κι εγώ πριν χρόνια, όταν στεφάνωσα ένα ζευγάρι στην περιοχή της Δράμας. Ξαφνικά, μπροστά μας πετάχτηκαν πιτσιρίκια με ένα σκοινί.

Μας έκλεισαν τον δρόμο και ζητούσαν χρήματα – και από τον γαμπρό, και από μένα την κουμπάρα.

Δεν φαντάζεστε πόσο γέλασα!

Ένιωσα σαν να ζωντάνευε μπροστά μου ένα ποντιακό έθιμο ξεχασμένο, με την ίδια ψυχή και χαρά.

Ήταν το ίδιο παλιό παιχνίδι: το χωριό να δοκιμάζει, να “πειράζει” και να ευλογεί τον νέο ζευγάρι πριν μπει στο καινούργιο του σπίτι.

Η λέξη σοκροχώματα έχει κι αυτή τη δική της ιστορία. Ο Α. Α. Παπαδόπουλος σημειώνει πως το πρώτο συνθετικό, το σοκρο-, είναι αγνώστου ετύμου.

Εγώ όμως πιστεύω πως η ρίζα του κρύβει μια παλιά ευρωπαϊκή συγγένεια.

Το σοκρο- μοιάζει πολύ με το λατινικό socer — που σημαίνει πεθερός..

Αν το σκεφτούμε έτσι, σοκροχώματα σημαίνει κυριολεκτικά “τα εμπόδια του πεθερού” — δηλαδή τα φράγματα που στήνει η οικογένεια της νύφης για να δοκιμάσει τον γαμπρό.

Και πράγματι, εκείνοι ήταν που «έκλειναν τον δρόμο» με γέλια, τραγούδια και ζήτηση για φιλοδώρημα, πριν αφήσουν τον νέο να προχωρήσει.

Ακόμη και το ρήμα σουρουχιάζω που λέμε στα ποντιακά –να τραβώ, να μπλέκω, να εμποδίζω– συνδέεται νοηματικά με αυτή την πράξη: “σουρουχιάζαν” τον δρόμο, τον έκλειναν, τον τραβούσαν να μη φανεί εύκολος.

Έτσι, μέσα σε μια μικρή λέξη, κρύβεται ολόκληρη η τελετουργία της κοινωνίας του Πόντου:

ο γάμος ως δοκιμασία, ως συμφιλίωση των σπιτικών, ως παιχνίδι εξαγοράς και χαράς.

Και είναι όμορφο να βλέπεις πως ακόμη κι αν οι τόποι αλλάζουν, η ψυχή των εθίμων βρίσκει τρόπους να αναπνέει — είτε στα βουνά του Πόντου είτε στους δρόμους της Δράμας, πίσω από ένα σκοινί κι ένα παιδικό γέλιο.