ψάλτεν, ποπάδες, ψάλτεν …..
Απο την Γιώτα Ιωακειμίδου
Έτον είνας πολλά οκνέας. Ώκνησεν να τρώει πιλέ. Έλιγοθύμεσεν έναν ημέραν ασ’ σην πείναν και έχ’ ΄κ΄ επεθάν’νεν. Έ’γκαν ατον κάτ’ να τρώει, άμα ατός την τσεγκέν ατ’ ώκνησεν να λαΐζ’ και μασά το φαγείν. Επουγαλεύταν οι χωρέτ’ ατ’ και είπαν «αβούτος να ζει ΄κ’ έν’, άμον ντο λιγοθυμά, θα παίρομε και πάμε θάφτομ’ ατον».Εκεί σα ημέρας ελιγοθύμεσεν κι οι χωρέτ’ εκούιξαν τοι ποπάδες ατουν να σ’κών΄ν ατον. Επήγαν σην εγγλεσίαν, εδέβασαν την ακολουθίαν ατ’ κι επέραν ατον κι εχπάσταν να πάγ΄νε θάφτ’ν ατον. Όνταν εσούμωσαν σο ταφίν, κάποιος Θεού Χριστιανός ετζούξεν ατον και είπεν «σταθέστεν,παιδία, κρίμαν έν’ να θάφτομ’ ατον άδικα, εγώ έχω έναν δύο παξιμάδε, ας δίγομ’ ατον και τρώει να μη αποθάν’». Οκνέας έκ’σεν το λέγ’νε για τ’ εκείνον κι ερώτεσεν:«τα παξιμάδε ξερά είναι γιόξα αναλυγμένα;».Ο Χριστιανόν που είχεν ατα είπεν «ξερά είν’». Ατότες εμουρμούρτσεν οκνέας και είπεν «ψάλτεν, ποπάδες, ψάλτεν».
περιοχής Σάντας, Αρχείον Πόντου, τ.14
ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ
οκνέας, ο =οκνηρός, τεμπέλης, αρχαίο < οκνώ = φοβούμαι. Εδώ την εργασία
πιλέ ή πιλέμ = ακόμη, λ.τ. bile < διαλεκτ.pile
έχ’ κι επεθάν΄νεν =θα πέθαινε
τσεγκέ, η =σαγόνι, λ.τ. çene
φράσεις: η τσεγκέ τ’ απάν’ ΄κ΄ έρ’ται = είναι πολύ φλύαρος. Η τσεγκέ τ΄ κί σύρκεται = δεν είναι ανεκτή η φλυαρία του, είναι επιθετικός. Επίασεν ατον ασ΄σην τσεγκέν = τον απείλησε σοβαρά
λαΐζω = κινώ, χτυπώ, κουνάω, ηχοποίητη λέξη
φράσεις: Λαΐζ΄τα χέρε τ΄ ή το κιφάλ’ν ατ’ ή τα ποδάρε τ΄ = κουνάει τα χέρια ή το κεφάλι ή τα πόδια. Λαΐζω το ξύγαλαν σο δουρβάν’ = χτυπώ το γιαούρτι να το αποβουτυρώσω. Λαΐσκεται και πάει=βαδίζει λικνιστά, η λαϊστέρα = η κουνιστή
επουγαλεύταν, παθητικός αόριστος, πουγαλεύκουμαι =βαρέθηκαν, λ. τ buğalmak
παράγωγες: πουγαλεμένος, πουγαλεμέντζα
οι χωρέτ’ = οι συγχωριανοί
εκεί = εδώ το τοπικό επίρρημα αποβάλλει την επιρρηματική του σημασία και αποκτά τη σημασία της δεικτικής αντωνυμίας εκείνος. Η φράση «εκεί σα ημέρας» = εκείνες τις μέρες
να σ’κών’ν ατον = να τον σηκώσουν, να τον κηδέψουν
εχπάσταν = ξεκίνησαν, παθητικός αόριστος του ρήματος αχπάσκουμαι, αρχαίο < εκσπώ = τραβώ προς τα έξω
© Γιώτα Ιωακειμίδου
Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.
Greek
Arabic
Chinese (Simplified)
Dutch
English
French
German
Italian
Japanese
Portuguese
Russian
Spanish