vima365

Για την ετυμολογία της λέξης λελεύω έχουν γραφεί κατά καιρούς πάρα πολλά και συχνά αντιφατικά.

Η πιο αδύναμη εκδοχή, κατά τη γνώμη μου, είναι η συσχέτισή της με το ομηρικό λιλαίομαι («επιθυμώ έντονα»), καθώς θεωρώ ότι η όποια ομοιότητα είναι μόνον φωνητική.

Την άποψη αυτή υποστήριξαν ο Κ. Οικονομόπουλος στο έργο του Συγγένεια της ελληνικής με τη σλαβική γλώσσα και ο Σ. Ιωαννίδης στα Ιστορικά στατιστικά Τραπεζούντας.

Ο Καψωμένος αποκλείει εντελώς κάθε σχέση με το ομηρικό λιλαίομαι και δέχεται ότι η λέξη προέρχεται από το αραβικό λελέιμ, με την ίδια ακριβώς σημασία («αγαπώ, επιθυμώ πάρα πολύ»).

Κατά τον ίδιο, πρόκειται για λέξη ινδοευρωπαϊκής–σανσκριτικής προέλευσης.

Άλλοι τη συνδέουν με τη λέξη λελέ, το «χέρι» στην παιδική γλώσσα· θεωρώ όμως ότι ούτε αυτή η εκδοχή ευσταθεί, πέρα από μια επιφανειακή φωνητική ομοιότητα.

Ο μεγάλος ερευνητής της ποντιακής παράδοσης Dawkins πιστεύει ότι πρόκειται για το αντίστοιχο ρήμα της διαλέκτου της Σινασού λεριφαίνομαι («τρελαίνομαι»), ετυμολογία που επίσης δεν πείθει ούτε φωνητικά ούτε σημασιολογικά.

Ο Άνθιμος Α. Παπαδόπουλος, στο Ιστορικό Λεξικό της Ποντικής Διαλέκτου, δέχεται ότι πρόκειται για ονοματοποιημένο ρήμα από τον φθόγγο λε λε.

Ο Σετάτος υιοθετεί την άποψη του Vasmer, σύμφωνα με την οποία το ρήμα είναι μεν ηχομιμητικό, αλλά συνδέεται με τον ρωσικό φθόγγο lelejat.

Κλείνω με την τελευταία άποψη, σύμφωνα με την οποία το ρήμα λελεύω προέρχεται από την περσική λέξη λαλάς («παιδαγωγός»).

Από το λαλάς προκύπτει το ρήμα λαλεύω και στη συνέχεια λελεύω, με αφομοίωση του α σε ε.

Η αρχική σημασία της διαπαιδαγώγησης μετατοπίστηκε σταδιακά προς την έννοια της περιποίησης και του χαϊδέματος, χωρίς ωστόσο η υπόθεση αυτή να έχει έως σήμερα αποδοθεί με σαφήνεια σε συγκεκριμένο ερευνητή.

Με βάση τα παραπάνω δεδομένα, θεωρώ πιθανότερη την ετυμολόγηση του ρήματος λελεύω από το περσικό λαλάς («παιδαγωγός»), μέσω του λαλεύω.

Η σημασιολογική μετατόπιση από τη διαπαιδαγώγηση στην περιποίηση και στο χάιδεμα δεν είναι ασυνήθιστη και απαντά συχνά στη γλωσσική εξέλιξη.