vima365

Στις αφηγήσεις των Ποντίων εμφανίζεται η σορσότα, ένα τεράστιο μυθικό πουλί.

Κανείς δεν το είδε, όλοι όμως ήξεραν να το περιγράψουν: φτερά που σκέπαζαν τον ουρανό, παρουσία που γέμιζε δέος.

Το όνομά του πέρασε στη λαλιά σαν σύμβολο του θαυμαστού και του ασυνήθιστου· από εκεί και η «σορσόταινα», που λεγόταν χαριτολογώντας για μεγαλόσωμες ή όμορφες γυναίκες.

Η σορσότα δεν έμεινε μόνο στον λόγο.

Έγινε τραγούδι, κι εκεί άλλαξε μορφή. Ο Σταύρος Νικολαΐδης στο ερωτικό άσμα «Έλα, έλα σορσότα μ’» μεταμορφώνει το φοβερό πτηνό σε σύμβολο της αγαπημένης.

Δεν είναι πια μυθικό τέρας, αλλά προσφώνηση τρυφερή, εικόνα ομορφιάς και λαχτάρας.

Ο τραγουδιστής ξεκινά από μια απλή σκηνή της γειτονιάς, τον «μαχαλά», και καταλήγει στο ερωτικό κάλεσμα:

«Έλα, έλα σορσότα μ’, έλα σ’ εμόν την οτάν, ας κάθουμες και γελούμε, τ’ έναν τ’ άλλο ας τερούμε.»

Εδώ κρύβεται η ουσία της ποντιακής ψυχής: απλότητα, συντροφικότητα, χαρά.

Η μυθική σορσότα γίνεται φτερούγισμα του έρωτα, πνοή ζωής μέσα στη φτώχεια και την ξενιτιά.

Αν όμως κοιτάξουμε την ευρύτερη ελληνική παράδοση, θα βρούμε κι άλλα πτηνά που γεννήθηκαν από τη φαντασία του λαού.

Ο Φοίνικας καίγεται και ξαναγεννιέται από τις στάχτες του, σύμβολο αθανασίας· οι Σειρήνες με το τραγούδι τους παρασύρουν στον θάνατο· τα Χαλκεόπτερα με τα μεταλλικά φτερά σκορπούν φόβο· η μικρή Ίυγξ φέρνει έρωτα με μαγείες.

Όλα, με διαφορετικούς τρόπους, ξεπερνούν το φυσικό και δείχνουν πώς ο άνθρωπος φαντάστηκε το υπερβατικό.

Κι όμως, η σορσότα ξεχωρίζει.

Δεν είναι ούτε απειλή ούτε μαγεία. Είναι μεγαλόπρεπη, μα συνάμα τρυφερή.

Στον Πόντο το μυθικό πτηνό δεν έγινε όργανο φόβου, αλλά όχημα της αγάπης.

Εκεί όπου ο αρχαίος κόσμος έντυσε τα πουλιά με τρόμο ή μαγεία, ο ποντιακός λαός τα έντυσε με χαμόγελο.

Η σορσότα, έτσι, έμεινε διπλή: πτηνό μυθικό στις αφηγήσεις, και σύμβολο ερωτικό στο τραγούδι.

Ένα παράδειγμα του πώς ο λαός παντρεύει τον μύθο με τη ζωή του και φτιάχνει τραγούδι που ακόμη φτερουγίζει στις καρδιές.

Παναγιωτα Ιωακειμίδου