Ποντιακή Διάλεκτος ……..
Απο την Γιώτα Ιωακειμίδου
Το δίκλωπον το πουλίν ασ΄ σα δύο ποδάρε πϊάσκεται = το πονηρό πουλί πιάνεται απ΄ τα δυο του πόδια, παροιμία για τους πονηρούς , κάτι αντίστοιχο με το έξυπνο πουλί από τη μύτη πιάνεται.
Τη λέξη συναντάμε και στο δημοτικό τραγούδι:
Την πόλιν όντες ώριζεν ο Έλλεν Κωνσταντίνον,
είχεν πορτάρους δίκλωπους, αφέντας φοβετζάρους.
Η ποντιακή λέξη δίκλωπος = πονηρός, διπρόσωπος δεν είναι τυχαίο δημιούργημα· είναι απόγονος μιας αρχαίας σημασιολογικής παράδοσης. Το συνθετικό -κλωπος έρχεται από το αρχαίο κλώψ = «κλέφτης». Στα μεγάλα λεξικά το κλώψ αποδίδεται ως «κλέπτης», μα η ρίζα klep- ποτέ δεν περιορίστηκε στην υλική κλοπή.
Στην ομηρική και ησιόδεια ποίηση βρίσκουμε τον τύπο κλέπτειν νόον = «ξεγελώ, παραπλανώ». Ο Όμηρος λέει: «μή κλέπτε νόῳ» (Ιλ. 1.132), δηλαδή «μη μου τη φέρνεις με το μυαλό», ενώ ο Ησίοδος (Θεογ. 613) βεβαιώνει: «οὐκ ἔστι Διὸς κλέψαι νόον» – «δεν γίνεται να ξεγελάσεις τον νου του Δία». Εδώ το «κλέπτω» σημαίνει νοητική πανουργία, όχι αρπαγή αντικειμένων.
Η ίδια διεύρυνση της σημασίας φαίνεται και στη βυζαντινή λεξικογραφία. Στα ετυμολογικά βρίσκουμε το λήμμα «Κλοπαί· παραλογισμοί», δηλαδή «σόφισμα, δόλια σκέψη». Η «κλοπή» δεν είναι πια μόνο πράξη· είναι και λεκτικός δόλος, πονηρή συστροφή του λόγου. Το λήμμα «Κλῶψ· κλέπτης» διασώζει την κυριολεξία.
Έτσι, η ποντιακή χρήση του -κλωπος για να δηλώσει τον «πονηρό» πατάει γερά πάνω σε μιαν αρχαία εναλλαγή: κλοπή = και αρπαγή και δόλος. Ο δίκλωπος είναι αυτός που έχει «διπλό βλέμμα»· όχι μόνο κλέβει με τα χέρια, αλλά και με τον νου, με πανουργία. Πρόκειται για αυθεντική συνέχεια του αρχαίου τρόπου σκέψης, όπου η κλοπή των πραγμάτων και η κλοπή του νου ήταν όψεις της ίδιας πραγματικότητας.
Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.
Greek
Arabic
Chinese (Simplified)
Dutch
English
French
German
Italian
Japanese
Portuguese
Russian
Spanish