vima365

Το πλέον μεγαλοπρεπές χάλκινο άγαλμα της θεάς Αθηνάς κοσμεί το Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά, και αποδίδεται στον διάσημο γλύπτη Ευφράνορα που εργάστηκε στους ύστερους κλασικούς χρόνους (τέλη 4 ου π.Χ.) στην πόλη των Αθηνών.

Η Αθηνά ή Αθάνα ή κατά την δωρική διάλεκτο Ασάνα, υπήρξε θεά της σοφίας, του πολέμου και της στρατηγικής, των επιστημών, και του διοικείν (management). Αποκαλείτο Αιθυία ως προστάτισσα των πλοίων και της ναυπηγικής (αίθυια ήταν θαλάσσιο πτηνό και μεταφορικά πλοίον), και κάθε μορφής τεχνών (Εργάνη).

Ήταν θυγατέρα του Διός (Αμήτωρ) καθώς «παρά το αναπέπαλθαι εκ της κεφαλής του Διός», Άγαμος άνευ συζυγικής κλίνης, με τόσο πανάρχαια λατρεία που χάνεται στα βάθη της προϊστορίας. Αποδείχθηκε ότι ήταν Μ ι ν ω ΐ τ ι σ σ α από τον Γερμανό αρχαιολόγο Βόλφ-Ντίτριχ Νιμάγερ που ανασκάπτει επι δεκαετίες στην αρχαία Μίλητο.

Η μελέτη των ευρημάτων στην Μίλητο με την Μινωϊκή κεραμική, (κατόπιν νεώτερης χρονολόγησης μετά το 1999), όπου στην θέση του Ιερού της Αθηνάς έφερε στο φώς το Μινωϊκό Ιερό της Νεοανακτορικής περιόδου, με σειρά πλίνθινων βωμών, τελετουργικά αγγεία, λατρευτικές επίχριστες τράπεζες προσφορών, αναθήματα και σπαράγματα τοιχογραφιών, οδήγησε στο γεγονός ότι η Αθηνά έλκει την καταγωγή της από την Μίλητο της εποχής του Χαλκού, όπου οι Κρήτες είχαν εγκατασταθεί από την Μινωϊκή εποχή.

Το λαμπρό χάλκινο άγαλμα της Αθηνάς του Πειραιώς είναι χυτό, κατασκευασμένο με την μέθοδο του «χαμένου κεριού», σε υπερφυσικό μέγεθος των (2,35 μ.), με τα γνωστά διακριτικά της σύμβολα. Στέκει ορθή και ευθυτενής, φοράει μακρύ πολύπτυχο πέπλο του οποίου το απόπτυγμα πέφτει λοξά ως την μέση του αριστερού μηρού, ενώ ανασηκώνεται στην πλάτη.

Η αιγίδα της περνά διαγώνια από το στήθος και διακοσμείται με την κεφαλή της Μέδουσας αποτροπαϊκά στο κέντρο και τους ελισσόμενους όφεις στα άκρα. Στο κατεβασμένο αριστερό χέρι θα κρατούσε πάνοπλη την ασπίδα της σύμφωνα με την στάση των σφιγμένων δακτύλων της, ενώ στο δεξί θα βαστούσε Γλαύκα ή μια Νίκη από τον τρόπο που εκτείνει τον βραχίονά της με την ανεστραμμένη παλάμη προς τον θεατή.

Στην κεφαλή της φέρει ανασηκωμένη την ένδοξη Κορινθιακή περικεφαλαία με ανάγλυφες γλαύκες στις παραγναθίδες, και στην κορυφή γρύπες εκατέρωθεν του λοφίου.

Οι κόγχες των ματιών της ήταν διακοσμημένες με ημιπολύτιμους λίθους και υαλόμαζα που της προσέδιδαν βλέμμα αστραποβόλο. Το άγαλμα αυτό πιθανότατα αποτέλεσε το πρότυπο της περίφημης Αθηνάς Mattei που εκτίθεται στο Λούβρο.

Η Αθηνά του Πειραιώς βρέθηκε απροσδόκητα το 1959 στην διασταύρωση των οδών Βασιλέως Γεωργίου Ά και Φίλωνος, κατά την διάρκεια αποχετευτικών έργων.

Προφανώς είχε καταχωνιαστεί από τους ντόπιους για να προστατευθεί από την ολέθρια επέλαση του Ρωμαίου στρατηγού Λεύκιου Κορνήλιου Σύλλα το (86 π.Χ.) που κατέστρεψε την πόλη.

Αξιοσημείωτο ενδιαφέρον παρουσιάζει η νεοκλασική μορφή της Αθηνάς στην Σιναία Ακαδημία Αθηνών, όπου στο δυτικό αέτωμα η θεά εικονίζεται καθιστή χαλαρά με «σ τ α υ ρ ο π ό δ ι» ανάμεσα σε δύο τρισχαριτωμένους ερωτιδείς.

Πρόκειται για μια πρωτόγνωρη στάση νεοκλασικής έμπνευσης από τον γλύπτη Λεωνίδα Δρόση, που δεν απαντάται σε άλλο αρχαίο γλυπτό του αρχαίου κόσμου, σε μία νεωτερική προσπάθεια του καλλιτέχνη να προβάλει την θεά στο μνημείο ως προστάτισσα των επιστημών, γραμμάτων και καλών τεχνών που «στρογγυλοκάθεται» υπερβατικά στον κόσμο της Γνώσης, ενώ οι ερωτιδείς την προκαλούν ως ούσα …ανέραστη (Φρόϊντ)!