vima365

Η Αγραμματοσύνη ως Κρατική πολιτική …… του Χρήστου Κατσέα

Η Αγραμματοσύνη ως Κρατική πολιτική 

    του Χρήστου Κατσέα 

Εκεί όπου ο Άνθρωπος Εξορίστηκε κ’ οι Ηλίθιοι Επιβραβεύονται! 

Ας μην απατώμεθα. Δεν πρόκειται για «αδυναμίες του συστήματος», ούτε για «παθογένειες» που θα γιατρευθούν μ’ ένα νομοσχέδιο και δυο πρόχειρες συνεντεύξεις τύπου.

Η αμάθεια στην Ελλάδα δεν είναι ατύχημα – είναι καθεστώς!

Και κάθε καθεστώς, όπως η Ιστορία έχει αποδείξει μ’ αμείλικτη συνέπεια, δεν στέκεται μόνο του: έχει τους μηχανισμούς του, τους ανθρώπους του, τους πρόθυμους διαχειριστές του.

Έχει τους λειτουργούς του – που δεν λειτουργούν, αλλά διεκπεραιώνουν. Έχει τους εκτελεστές του – που δεν κρίνουν, αλλ’ εφαρμόζουν.

Και έχει —κι αυτοί είναι οι πολυτιμότεροι— τους Ηλίθιους!: εκείνους που δεν καταλαβαίνουν, αλλά επικροτούν· που δεν γνωρίζουν, αλλ’ επιδοκιμάζουν· τους μόνους, τελικώς, που το χειροκροτούν!

Κ’ έτσι το καθεστώς της αμαθείας δε διατηρείται απλώς· επικρατεί θριαμβευτικώς.

Διότι, όταν η άγνοια παύσει να αισχύνεται και αρχίσει να επιβάλλεται, τότε δεν πρόκειται πλέον περί κρίσεως παιδείας, αλλά περί ανατροπής των όρων του πολιτισμού.

Η παιδεία, που ‘ταν κάποτε όχι απλώς μάθησις αλλά αγωγή ψυχής και μέτρο πολιτείας, έχει καταντήσει σήμερον ένα γραφειοκρατικό Τέρας!

Δεν παράγει ανθρώπους· παράγει πιστοποιητικά. Δεν καλλιεργεί κρίση· εκπαιδεύει υπαλλήλους της μετριότητος.

Και το χειρότερο: δεν απαιτεί αλήθεια, αλλά συμμόρφωση. 

Και εκεί, ακριβώς εκεί, εντοπίζεται η απάτη: η παιδεία δεν έχει πλέον άνθρωπο. Έχει αριθμούς, αξιολογήσεις, «δεξιότητες», πιστοποιήσεις.

Έχει ὅ,τι μπορεί να μετρηθεί – κ’ έχει χάσει ὅ,τι άξιζε να βιωθεί!

Αλλ’ ο Άνθρωπος —ο αληθινός, ο ασυμβίβαστος, ο εσωτερικώς ανήσυχος— δεν είναι μετρήσιμος. Δεν χωρεί σε ύλες και ωρολόγια προγράμματα.

Δεν κατατάσσεται. Αναπτύσσεται ή μαραίνεται.

Ή ανασαίνει Ελευθερία, ή πνίγεται μέσα σε μια τάξη που τον μαθαίνει πως να σωπαίνει.

Η Παιδεία ως Απελευθέρωσις – ή, η επιστροφή του Ανθρώπου!

Η αληθινή παιδεία —κ’ εδώ αρχίζει η επανάστασις— είναι πράξις απελευθερώσεως. Δεν είναι μετάδοσις γνώσεων, αλλ’ ανάφλεξις συνειδήσεως.

Δεν λέει στον άνθρωπο τι να σκεφθεί· τον μαθαίνει να σκέφτεται. Δεν του προσφέρει έτοιμες απαντήσεις· του γεννά ερωτήματα που δεν τον αφήνουν να κοιμηθεί!

Και όμως – όλο το σημερνό σύστημα είναι δομημένο ακριβώς εναντίον αυτού. Θέλει ανθρώπους προβλέψιμους, όχι ελεύθερους.

Θέλει υπαλλήλους της τάξεως, όχι δημιουργούς του νοήματος. Θέλει πειθαρχία, όχι κρίση.

Γι’ αυτό και οι πολιτικοί —σχεδόν δίχως εξαίρεση— δεν μιλούν για παιδεία. Δεν τους αφορά· δεν μπορεί να τους αφορά.

Διότι η αληθινή παιδεία εκθέτει. Ξεσκεπάζει! Αναδεικνύει την ανεπάρκεια, την κοινοτοπία, την ασχετοσύνη! Και κανείς δεν αγαπά έναν καθρέφτη που τον δείχνει γυμνό!

Έτσι, αντί παιδείας, μας προσφέρουν διαχείριση. Αντί αγωγής, μας παρέχουν δεξιότητες. Αντί αλήθειας, μας κατακλύζουν με πληροφορίες.

Κ’ ελπίζουν —και όχι χωρίς λόγο— ότι θα βολευθούμε.

Αλλ’ εδώ βρίσκεται το όριο.

Διότι η παιδεία, όταν επανέλθει στον άνθρωπο, γίνεται Επικίνδυνη! Ο άνθρωπος που έμαθε να σκέπτεται δεν κυβερνάται εύκολα.

Ο άνθρωπος που έμαθε να αμφισβητεί δεν χειραγωγείται. Ο άνθρωπος που ‘μαθε να στέκεται μόνος, ορθός, δεν γίνεται μάζα!

Και εκεί – εκεί φοβάται η εξουσία.

Γι’ αυτό, αν θέλουμε να μιλήσουμε σοβαρά, όχι για μεταρρυθμίσεις αλλά για σωτηρία, η απάντηση είναι μία: Να επαναφέρουμε τον Άνθρωπο στο κέντρο! Όχι ως σύνθημα. Ως πράξη.

Να ξαναδώσουμε στην παιδεία τον σκοπό της: να διαμορφώνει Πρόσωπα, όχι ρόλους. Να αναθρέφει χαρακτήρες, όχι βιογραφικά. Να δημιουργεί συνειδήσεις, όχι υποψηφίους.

Και τότε —μόνον τότε— θα μπορούμε να μιλάμε για «κοινωνία». Αλλιώς, θα συνεχίσουμε να κατοικούμε σ’ ένα επιμελώς μορφωμένο Κενό!

Και το Κενό, όπως ξέρεις, δεν μορφώνει. Καταπίνει! 

Χρῆστος Κατσέας, ἀρθρογραφῶν γιὰ τὸ vima365.gr