vima365

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΤΙΜΙΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ ΣΕΡΡΩΝ

Ἡ περίφημος Ἱερά Μονή τοῦ Τιμίου Προδρόμου Σερρῶν «οἰκητήριον τό πάλαι ἀνδρῶν, ἀρετήν μετιόντων», κτίσθηκε στό μεσοδιάστημα τῶν χρόνων 1270 – 1275 στούς πρόποδες τοῦ Μενοικείου ὄρους. «…περί αὐτήν τήν μονήν ἅπας χῶρος, στενός μέν ἦν καί βραχύς καί πρός εἰσελεύσεις τε καί πρός ἐξελεύσεις, κρημνώδης τε καί σκληρός, σχεδόν δε εἰπεῖν, καί ὅλως ἄβατος ὅλως κεκαλυμμένος ὑπό παντοίων ἀγρίων φυτῶν τε καί ἀκανθῶν…». Ἔτσι περιγράφεται ὁ χῶρος πού περιβάλλει τό ἱερό καθίδρυμα στό προοίμιο τῆς Τυπικῆς διατάξεως τοῦ μοναστηριοῦ, πού συντάχθηκε τό 1324 ἀπό τόν δεύτερο ἅγιο κτίτορα, τόν Μητροπολίτη Ζιχνῶν Ἰωακείμ πού, περί τό τέλος τῆς ζωῆς του, διά τοῦ θείου καί ἀγγελικοῦ σχήματος, μετονομάσθηκε σέ μοναχό Ἰωάννη.

Ὁ πρῶτος κτίτορας τῆς Μονῆς Ἰωαννίκιος, ἀφού διέτρεξε συνοδευόμενος ἀπό τούς μαθητές του καί τόν μικρό του ἀνηψιό Ἰωακείμ τίς πλαγιές τοῦ βουνοῦ τοῦ Μενοικέως, κατέληξε, ἀνεπαυμένος ἀπό τήν ἡσυχία τοῦ χώρου, περί τήν «…πεπαλαιωμένην καί ἄσκεπον, θηρίοις μόνοις καί ἐρπετοῖς οἰκητήριον…» ἐκκλησία τοῦ Τιμίου Προφήτου Προδρόμου καί Βαπτιστοῦ, σήμερα εὑρισκομένη πίσω ἀπό τό καθολικό τῆς Μονῆς, ὅπου καί οἰκοδόμησε κελιά γιά τούς συμμοναστές του. Αὐτῆς τῆς μικρῆς σέ ἀριθμό μοναχῶν κοινότητας ὡς προϊστάμενος, ὁ κτίτορας Ἰωαννίκιος ἐπιμελεῖται, τρέφοντας καί ἐνδύοντας ὅλους, κυρίως, ὅμως, γενόμενος «…λιμήν ἀναψύξεως καί σωτηρίας» αὐτῶν τῶν ἀνδρῶν πού ἔκοψαν κοντά του τό οἰκεῖο θέλημα, ἕως καί τό 1290, ὁπότε καί ἐξελέγη Ἐπίσκοπος Ἐζεβῶν.

Ἡ Ἱερά Μονή τοῦ Τιμίου Προδρόμου, μέ τήν φροντίδα τοῦ δεύτερου κτίτορά της, Ἐπισκόπου Ζιχνῶν Ἰωακείμ, αὐξήθηκε, ἔδειξε τήν πνευματική της δύναμη καί ἀκτινοβολία, δοκιμάστηκε δεινά ἀπό κύματα πού ὀρθώνονταν πολύ πάνω ἀπό τό ἀνάστημά της καί ἄντεξε. Στούς δύσκολους αὐτούς καιρούς τήν διευθέτηση τῶν προβλημάτων της ἐπωμίστηκαν ἄνθρωποι πού εἶχαν, κατά τήν ρήση τοῦ δευτέρου κτήτορα Μητροπολίτη Ζιχνῶν Ἰωακείμ, «τόν Θεόν πρό τῶν ὀφθαλμῶν τους», γέροντες πού ἐπάξια γιά τήν σώφρονα διακυβέρνηση, ὀνομάστηκαν Νέοι Κτήτορες καί Μεγάλοι Κυβερνῆτες. Τήν προστασία καί συνδρομή τους πρός τήν Μονή προσέφεραν οἱ αὐτοκράτορες τοῦ Βυζαντίου Ἀνδρόνικος Β’ ὁ Παλαιολόγος, Ἰωάννης ΣΤ’ ὁ Καντακουζηνός καί Ἀνδρόνικος Γ’ ὁ Παλαιολόγος, πού μέ χρυσόβουλα ἀνεκήρυξαν τόν Ἰούνιο τοῦ 1321 καί τόν Ἰανουάριο τοῦ 1329 τό μοναστήρι ὡς Βασιλικό καθώς καί οἱ Οἰκουμενικοί Πατριάρχες (Ησαΐας, 1323 – 1333, καί Καλλίνικος, 1755 – 1792) οἱ ὁποῖοι περιέβαλαν τήν Ἱερά Μονή μέ Σταυροπηγιακή καί Πατριαρχική ἀξία. Προστασία καί ἐνίσχυση στήν Ἱερά Μονή προσέφερε καί ὁ Σέρβος Κράλης Στέφανος Δουσάν (14ος αἰών).

Τόν ἱερό αὐτό τόπο ἐπέλεξε, ὁ πρῶτος μετά τήν ἅλωση τῆς Κωνσταντινουπόλεως Οἰκουμενικός Πατριάρχης Γεννάδιος ὁ Σχολάριος γιά νά ἐφησυχάσει. Τό «Μαργαρίτ» μοναστήρι, ὅπως τό ἀποκαλοῦσαν οἱ Τοῦρκοι, παρά τήν προστασία τῶν σουλτανικῶν ἐγγράφων ἐρημώθηκε ἀπό τούς κατακτητές τό 1571, ἐνῶ τό 1917 ἔπαθε τήν χειρότερή του καταστροφή. Οἱ Βούλγαροι ἐξόρισαν τούς 29 πατέρες καί ἔκλεψαν τούς τριακόσιους δώδεκα τόμους ἀπό περγαμηνά καί χαρτῶα χειρόγραφα, καθώς καί ὅλα τά ἀνεκτίμητα κειμήλιά του.

Τό Καθολικό τῆς Μονῆς εἶναι κτίσμα τοῦ 14ου αἰώνα καί ἀρχιτεκτονικά εἶναι μονόκλιτη βασιλική μέ τροῦλο. Οἱ ἀρχαιότερες ἀπό τίς τοιχογραφίες του ἔγιναν τό 1319. Ἐξαιρετικῆς τέχνης εἶναι καί τό ξυλόγλυπτο τέμπλο τοῦ ναοῦ, ἔργο τοῦ 1804, καθώς καί τά βημόθυρα τῆς Ὠραίας Πύλης πού κατασκευάσθηκαν τό 1555.

Τήν αὐλή τοῦ μοναστηριοῦ στολίζει ἡ μαρμάρινη φιάλη, ἕνα κομψό πολυγωνικό ἀρχιτεκτόνημα, ἔργο τοῦ 1854. Στά ἱερά λείψανα τοῦ μοναστηριοῦ ὑπάρχουν ἡ κάρα τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ κτίτορος καθώς καί ἄλλων ἁγίων. Κατόπιν ἐκδόσεως τοῦ σχετικοῦ Προεδρικοῦ Διατάγματος μέ ἐνέργειες τοῦ ἀοιδίμου Μητροπολίτου Σερρῶν Μαξίμου καί ἀπόφαση τῆς Δ.Ι.Σ. τῆς Ἐκκλησίας τῆς Ἑλλάδος ἡ ἀπό ἱδρύσεώς της ἀνδρώα Πατριαρχική καί Σταυροπηγιακή Ἱερά Μονή Τιμίου Προδρόμου τό 1986 μετεράπη σέ ἱερά γυναικεία κοινοβιακή Μονή ὑπαγομένη διοικητικῶς στήν Ἱερά Μητρόπολη Σερρῶν καί Νιγρίτης. Ἡγουμένη τῆς Μονῆς εἶναι ἡ Γερόντισσα Φεβρωνία. Ἑορτάζει στίς 29 Αὐγούστου τήν μνήμη τῆς Ἀποτομῆς τῆς κεφαλῆς τοῦ Τιμίου Προδρόμου. Ἡ Μονή δέχεται ἐπισκέπτες κατά τίς ὧρες 8:30 π.μ. ἕως 12:00 μ.μ. καί ἀπό 16:00 μ.μ. μέχρι στίς 19:30 μ.μ. Διεύθυνση: Ἱερά Μονή Τιμίου Προδρόμου Σερρῶν, Τ.Κ. 62100. Τηλ. 2321074623. Σύνολο ἐγγεγραμμένων μοναχῶν 28.

ΜΟΝΥΔΡΙΟ ΑΓΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΥ

Ἀφιερώθηκε καί ἔγινε μετόχι τῆς Μονῆς Προδρόμου Σερρῶν τό 1342. Κατά τόν προδρομίτη μοναχό Χριστόφορο: «Τό ἐν Σέρραις Μοναστήριον τό εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ Ἁγίου ἐνδόξου Προφήτου Προδρόμου, ὅπερ ἀφιερώθη ἐν ἔτει 1342 μ.Χ. παρά τοῦ κτήτορος αὐτοῦ Κωνσταντίνου τοῦ Χολεβιάρου, μετά τῶν βιβλίων, ἱερῶν σκευῶν, καί τῆς περιοχῆς αὐτοῦ ἐπί ἐτησίῳ ὡσαύτως σιτηρεσίῳ, ὁμώνυμον μέν ἀλλά διάφορον ἐκείνου ὅπερ ἐν Σέρραις ἔκτισεν ὁ ἀοίδιμος Ἰωακείμ».

Σήμερα μόνο ὁ Ναός ὑπάρχει, γνωστός ὡς Προδρομούδι, στή συνοικία Παλαιό Κονάκι τῶν Σερρῶν. Ὁ Ναός πανηγυρίζει στίς 7 Ἰανουαρίου. Τήν ἐπιστασία τῆς πανηγύρεως παλαιά εἶχε ἡ συντεχνία τῶν μποσταντζήδων (λαχανοκηπουρῶν), πού τελοῦσε στόν περίβολο τοῦ Ναοῦ καί κουρμπάνι.

ΜΟΝΥΔΡΙΟ ΑΓΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΚΡΥΟΝΕΡΙΤΟΥ

Τό Μονύδριο τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τοῦ Κρυονερίτου ἀποτελεῖ μετόχιo τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου Σερρῶν. Βρίσκεται ἀνατολικά τῆς πόλεως τῶν Σερρῶν στό δρόμο γιά τόν συνοικισμό τοῦ Ἁγίου Ἰωάννη, σέ ἀπόσταση 700 μέτρων ἀπό τήν γέφυρα τῶν Ἁγίων Ἀναργύρων.

Ἡ ὕπαρξη του ἀναφέρεται σέ χρυσόβουλο τοῦ αὐτοκράτορα Ἀνδρόνικου Β’ τοῦ Παλαιολόγου, ὅπου ἀναγράφεται: «Κατά μῆνα Νοέμβριον τῆς νῦν τρεχούσης δευτέρας Ἰνδικτιῶνος τοῦ 6807 (1298) ἔτους, πλησίον τῆς γῆς τοῦ Μονυδρίου τοῦ εἰς ὄνομα τιμωμένου τοῦ ἁγίου μεγαλομάρτυρος καί τροπαιοφόρου Γεωργίου ἐπονομαζομένην Κινστέρναν». Ἐπίσης σε χρυσόβουλο τοῦ Κράλη τῶν Σέρβων Στεφάνου Δουσάν ἀναφέρεται ὅτι: «Ἕτερον μετόχιον εἰς ὄνομα τιμώμενον τοῦ ἁγίου ἐνδόξου μεγαλομάρτυρος καί τροπαιοφόρου Γεωργίου καί ἐπικεκλημένου τοῦ Κρυονερίτου, ὅπερ συνεστήσατο μέν ἐκ βάθρων ὁ Σακελλάριος τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως Σερρῶν, ὁ Μουρμουρᾶς ἐκεῖνος, ἐξεδόθη δε μετά τόν ἐκείνου θάνατον παρά τῆς συζύγου αὐτοῦ καί τῶν κατά νόμους κληρονόμων καί διαδόχων αὐτοῦ πρός τό μέρος τῆς τοιαύτης σεβασμίας μονῆς (Προδρόμου) εἰδήσει καί προτροπῇ καί τοῦ ἱερωτάτου Σερρῶν καί ὑπερίμου μετά τῆς προσηκούσης, αὐτῷ ὑποστάσεως καί τῶν περί αὐτῷ οἰκημάτων καί τοῦ πλινθίκτιστου πύργου, ἀμπελοπεριβολίου γύρωθεν αὐτοῦ». Ὁ προδρομίτης μοναχός Χριστόφορος γράφει: «Τό παρά τάς Σέρρας Μονύδριον τοῦ ἁγίου Γεωργίου τοῦ Κρυονερίτου ἀφιερώθηκε κατά Ἰούλιο, ἰνδ. ζ’, καί ἔτους 1339 μ.Χ. μετά πάντων τῶν κτημάτων αὐτοῦ παρά τῆς Ὑπομονῆς γυναικός τοῦ κτήτορος αὐτοῦ Γεωργίου τοῦ Σακελλαρίου τοῦ Μουρμουρᾶ ὑπό τόν ὅρον νά δίδεται ἐτησίως εἰς αὐτήν ὁρισμένον ἐν τῷ ἀφιερωτηρίῳ σιτηρέσιον κατά προτροπήν τοῦ τότε Μητροπολίτου Σερρῶν Μακαρίου».

Τό οἰκοδομικό του συγκρότημα περιβάλλεται ἀπό αὐλόγυρο καί ἀποτελεῖται ἀπό δύο συνεχόμενους ναούς. Ὁ ἕνας πρός βορρᾶ εἶναι ἀφιερωμένος στόν Ἅγιο Δημήτριο και ὁ ἄλλος πρός νότον, πού εἶναι καί ὁ μεγαλύτερος, τιμᾶται στό ὄνομα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου. Ἀρχιτεκτονικά ὁ Ναός τοῦ Ἁγίου Δημητρίου ἀνήκει στόν ἁπλοποιημένο τύπο τοῦ μονόκλιτου σταυροειδοῦς ἐγγεγραμμένου μετά τρούλου ναοῦ. Ὁ Ναός τοῦ Ἁγίου Γεωργίου ἀποτελεῖ παραλλαγή τοῦ τύπου πού ἐφαρμόστηκε στόν Ναό τοῦ Ἁγίου Δημητρίου καί θυμίζει τό Ναό τῆς Παναγίας Κουμπελίδικης Καστοριᾶς. Σπουδαίας τέχνης εἶναι οἱ εἰκόνες τοῦ Χριστοῦ στόν τύπο τοῦ Παντοκράτορα καί τῆς Παναγίας Βρεφοκρατοῦσας πού κοσμοῦν τό τέμπλο.

Ὁ Ἀν. Ξυγγόπουλος θεωρεῖ πιθανότερο ὅτι ὁ Μουρμουρᾶς καί ἡ σύζυγός του δεν ἔκτισαν ἐκ βάθρων, ἀλλά ἀνακαίνισαν τό μονύδριο πού προϋπῆρχε. Ὑποστηρίζει δε ὅτι κατά τήν ἀνακαίνιση αὐτή προστέθηκε ὁ Ναός τοῦ Ἁγίου Γεωργίου στόν προϋπάρχοντα Ναό τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, περίπου στίς ἀρχές τοῦ 14ου αἰῶνος καί πρό τοῦ 1344. Ἐπιγραφή ὕπερθεν τῆς κεντρικῆς θύρας μνημονεύει τήν γενομένη τό ἔτος 1864 ἀνακαίνιση τοῦ Ναοῦ καί ὄχι τήν ἐκ βάθρων ἀνέγερσή του. Ἡ ἀνακαίνιση αὐτή ἔγινε κατόπιν τῆς καταστροφικῆς μανίας τῶν Τούρκων, πού συνέβη τό ἔτος 1572, ὅπως μαρτυρεῖται σέ χειρόγραφο σημείωμα κώδικα τῆς Μονῆς Τιμίου Προδρόμου.

Αρχική