«Αϊλλοί που τρώει κορ΄ ραβδέαν και κοτσού λάχταν»
Της Παναγιωτα Ιωακειμίδου
= αλλοίμονο σ’ εκείνον που τον χτυπάει τυφλός και τον κλωτσάει κουτσός.
Το νόημα είναι διπλό και δηλητηριωδώς εύστοχο: κακοπαθαίνεις όχι μόνο από τους δυνατούς ή ικανούς, αλλά και από τους ανίκανους, τους ελλιπείς, αυτούς που κανονικά δεν θα έπρεπε να έχουν δύναμη ή εξουσία.
Η ειρωνεία είναι το κλειδί: η αδικία γίνεται πιο βαριά όταν προέρχεται από ανθρώπους που στερούνται ικανότητας, γνώσης ή ηθικού κύρους.
Στον Αριστοφάνη, με κωμικό αλλά δηλητηριώδες πνεύμα, οι ανάπηροι στην κρίση και στη σκέψη εμφανίζονται συχνά ως τιμωροί των ικανών.
Δεν είναι τυχαίο ότι στους Ιππείς και στις Σφήκες γελοιοποιείται ο δήμος που χειροκροτεί τον φαύλο και καταδικάζει τον σώφρονα. Ουσιαστικά: σε δέρνει ο τυφλός και σε κλωτσά ο κουτσός, αλλά με ψήφο.
Στα μεσαιωνικά – βυζαντινά κείμενα, η ιδέα γίνεται πιο ρητή.
Χεῖρον γὰρ ἀδικεῖσθαι ὑπὸ ἀνοήτων ἢ ὑπὸ φρονίμων.
(Χειρότερο να αδικείσαι από ανόητους παρά από φρόνιμους.)
Δεν σε προσβάλλει μόνο η αδικία, αλλά και το ποιος τη διαπράττει.
Στον λαϊκό βυζαντινό λόγο, σε παροιμίες και σατιρικά ποιήματα, συναντάμε αντίστοιχες διατυπώσεις του τύπου: «ο μωρὸς κρίνει τον σοφόν» ή «ο ανάξιος παιδεύει τον άξιον».
Άλλο λεξιλόγιο, ίδια πληγή.
Η ποντιακή παροιμία, όμως, έχει ένα πλεονέκτημα: δεν φιλοσοφεί — δείχνει. Βλέπεις τον τυφλό με το ραβδί και τον κουτσό με την κλωτσιά. Και καταλαβαίνεις αμέσως.
Άλλαξαν οι λέξεις, όχι η ανθρώπινη κατάσταση.
Ο κόσμος, δυστυχώς, ακόμη γεμίζει από κορ΄ και κοτσούς με πολλή όρεξη για ραβδιές.
Και γι’ αυτό τέτοιες παροιμίες δεν παλιώνουν — απλώς επιβεβαιώνονται.
Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.
Greek
Arabic
Chinese (Simplified)
Dutch
English
French
German
Italian
Japanese
Portuguese
Russian
Spanish