vima365

Φαίδρα, η μοιραία βασίλισσα των Αθηνών, περιπεσούσα στο ερωτικό τρίγωνο του πάθους ανάμεσα στον σύζυγό της Θησέα και τον θετό γυιό της Ιππόλυτο από τον πρώτο γάμο του βασιλιά με την Αμαζόνα Αντιόπη, είναι το διαχρονικό τρίπτυχο που ενέπνευσε την λογοτεχνία από αρχαιοτάτων χρόνων με την λάγνα γυναίκα – τον ποθητό νέο – και τον νόμιμο σύζυγο της.

Δίς ο Ευριπίδης προβληματίστηκε με το ψυχολογικό δράμα αφού άλλωστε το είχε και ο ίδιος βιώσει στην προσωπική του ζωή. Την πρώτη ανεβάζοντας την τραγωδία «Ιππόλυτος Καλυπτόμενος» με αποτυχία (τιτλοποίηση από τους μελετητές), και με την δεύτερη βελτιωμένη παραλλαγή στο έργο του «Ιππόλυτος Στεφανηφόρος» κερδίζοντας μάλιστα το πρώτο βραβείο, στρέφοντας την Φαίδρα από θύτη σε θύμα!

Ο Σοφοκλής επίσης έγραψε την Φαίδρα ηρωϊδα , αλλά δεν σώζεται.

Με τον άνομο έρωτα της Φαίδρας ασχολήθηκαν δραματουργικά και ο Σενέκας, ο Οβίδιος, ο Ρακίνας, και από τους σύγχρονους δικούς μας ο Αριστομένης Προβελέγγιος, ο Γιάννης Ρίτσος, και μεταφραστικά ο Κώστας Βάρναλης, ο Παναγής Λεκατσάς, ο Τάσος Ρούσσος…..και όσοι το ζήσαν κρυφίως στο «πετσί τους γράψανε»…….

Η Φαίδρα σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, ήταν η μικρότερη κόρη του Μίνωα και της Πασιφάης, αδελφή της Αριάδνης , του Ευρυμέδοντα, του Κατρέα και του Δευκαλίωνα (Κρής).

Όταν ο τελευταίος βασίλευε στην Κρήτη, στα πλάισια επίτευξης ειρήνης μεταξύ Αθηνών και Κνωσού (μετά την δολοφονία του πατέρα του Μίνωα στην Σικελία/Σικανία), συμφιλιώθηκε με τον Θησέα και του έδωσε για διπλωματικούς λόγους ως σύζυγο την αδελφή του Φαίδρα (συνοικέσιο) σε δεύτερο γάμο για εκείνον.

Ο Θησέας με την Φαίδρα απέκτησε άλλους δύο γυιούς, τον Ακάμαντα και τον Δημοφώντα. Στην Αθήνα η νέα βασίλισσα Φαίδρα ίδρυσε το Ιερό της Αφροδίτης στην ΝΔ πλαγιά της Ακροπόλεως, από όπου μπορούσε να βλέπει την Τροιζήνα, τον τόπο καταγωγής του ανδρός της, και ασχολήθηκε με δικαστικές υποθέσεις και τα τελετουργικά των ναών στο κλεινόν Άστυ.

Έλα όμως που η Φαίδρα κυριεύτηκε από σφοδρό έρωτα για τον θετό γυιό της Ιππόλυτο ξακουστό για την ομορφιά του, το αθλητικό προφίλ του, και πιστό στην Αρτεμι του κυνηγιού και της παρθενίας.

Ο άνομος έρωτάς της κορυφώθηκε στην Τροιζήνα κατά το ταξίδι της μαζί με τον σύζυγό της στο ανάκτορο του Πιτθέα που ήταν παππούς του Θησέα από την πλευρά της μάνας του Αίθρας.

Εκεί η Φαίδρα γλιστρούσε κρυφά στο Ιερό της τοπικής Αφροδίτης με το προσωνύμιο «Κατασκόπου» εξ αιτίας της, και κρυφοθαύμαζε το γυμνό κάλλος του Ιππόλυτου που γυμνάζονταν στο παρακείμενο στάδιο, κρυμμένη πίσω απο τις φυλλωσιές της ιερής μυρτιάς της θεάς.

Από την αμηχανία της τρυπούσε με την περόνη των μαλλιών της τα φύλλα της μυρτιάς και αναστέναζε….

Ο Ιππόλυτος έρχεται στην Αθήνα για να λάβει μέρος στα Παναθήναια, όπου συναντάται με την Φαίδρα για δεύτερη φορά, κατά την οποία η παθιασμένη μητριά εκμυστηρεύεται τον έρωτα της δια ζώσης (κατά μια εκδοχή), ενώ κατά άλλη εκδοχή συνέταξε επιστολή που παρέδωσε η Οινώνη που υπήρξε η τροφός και πιστή οικονόμος της Φαίδρας, και εκείνος την α π έ ρ ρ ι ψ ε κατηγορηματικά.

Τυφλωμένη από εκδίκηση ξεσκίζει τα ρούχα της, και σπεύδει στον Θησέα για να προκαλέσει την οργή του, με την συκοφαντία ότι αποπειράθηκε να την βιάσει.

Έξαλλος ο Θησέας τον καταράστηκε για την αιμομιξία, τον έδιωξε κακείν κακώς από την Αθήνα, και ο δύσμοιρος Ιππόλυτος γκρεμοτσακίστηκε με το άρμα του όταν τινάχτηκε από την θάλασσα ένας τρομερός Δράκοντας του Ποσειδώνα κατά την φυγή του και σκοτώθηκε.

Στην Ρωμαϊκή μυθολογία πίστευαν ότι ο Ασκληπειός τον επανέφερε στην ζωή και η Άρτεμις τον φυγάδευσε στην Ιταλία στο άλσος της Αρικίας, όπου απαγορεύονταν να μπούν άλογα, επειδή πέθανε τάχα από αυτά.

Όταν η Φαίδρα πληροφορήθηκε το τέλος του πολυαγαπημένου της, πλήρης ενοχών που κατέστρεψε τον οίκο της, αυτοκτόνησε δια απαγχονισμού στο παραλήρημά της.

Η έκβαση της τραγωδίας ήταν αυτονόητα προδιαγεγραμμένη από την αρχή της ιστορίας , έστω και αν το άλλοθι της ηρωΐδας υπήρξε η Αφροδίτη. [Η Σάρα Μπερνάρ στον ρόλο της Φαίδρας αποθεώθηκε το 1874].

Το κλασικό τρίπτυχο της αναισχυντίας υιοθετήθηκε και με τις Χριστιανικές διηγήσεις του Εβραίου Ιωσήφ στο μπλέξιμό του με την γυναίκα του Πετεφρή (Διαθήκη των Δώδεκα Αποστόλων).

Ομόθυμη παραλλαγή του αρχετυπικού μοτίβου της αιμομιξίας και του αρχαϊκού μοντέλου συμπεριφοράς με την απιστία, βρίσκουμε και στο Fedra του Κρητικού Φραγκίσκου Μπότσα που λίγοι γνωρίζουμε.

Θα κλείσω όμως το ατελείωτο θέμα με την κατάθεση ψυχής της Μελίνας Μερκούρης στο κινηματογραφικό αριστούργημα του Ζυλ Ντασσέν με τον Άντονυ Πέρκινς, «ΦΑΙΔΡΑ» , στην άνιση πάλη της να καταπνίξει το αρρωστημένο ερωτικό πάθος της – προς γνώσιν και συμμόρφωση!