vima365

ΔΑΦΝΟΣ. ΤΟ ΑΣΚΛΗΠΙΕΙΟ. Το βιβλίο αυτό παρουσιάζει τα αποτελέσματα των σωστικών ανασκαφών που διεξήγαγε η 14η Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων το 2005-2007 κοντά στη σύγχρονη πόλη του Αγίου Κωνσταντίνου (Φθιώτιδα – Στερεά Ελλάδα), κατά τη διάρκεια των εργασιών κατασκευής της Εθνικής Οδού Πατρών – Αθηνών – Θεσσαλονίκης – Ευζώνων (ΠΑΘ.Ε.).

Τα ερείπια οχύρωσης ακρόπολης σε βραχώδη λόφο στους πρόποδες του όρους Κνημίς, νοτιοανατολικά του Αγίου Κωνσταντίνου, είχαν ταυτιστεί τον 19ο αιώνα από Γερμανούς μελετητές με την αρχαία πόλη Δάφνο, η οποία αναφέρεται επανειλημμένα από τον Στράβωνα.

Οι ανασκαφές, υπό τη διεύθυνση του συγγραφέα του βιβλίου, ήταν οι πρώτες που διεξήχθησαν ποτέ στην περιοχή και έφεραν στο φως τμήματα της αρχαίας πόλης και των νεκροταφείων της. Σύμφωνα με τα αποτελέσματά τους, τα στοιχεία κατοίκησης και λατρείας στη θέση «Ισιώματα» κλιμακώνονται χρονολογικά από τη Γεωμετρική περίοδο έως τους Ελληνιστικούς χρόνους.

Το αποκορύφωμα των ανασκαφών, το οποίο συζητείται εκτενώς εδώ, ήταν η ανακάλυψη του Ασκληπιείου, ενός από τα καλύτερα διατηρημένα, λόγω της κάτοψης, ιερά του ήρωα-θεού στην ηπειρωτική Ελλάδα.

Πρόκειται για ένα ορθογώνιο κτιριακό συγκρότημα που αποτελείται από δύο διαφορετικά κτίρια, το Κτίριο Α (καταγώγειο) και το Κτίριο Β (λουτρό & άβατο / εγκοιμητήριο). Η βάση ενός μνημειώδους ορθογώνιου βωμού, μια εσχάρα γεμάτη στάχτη και μερικοί βόθροι (λάκκοι) σκαμμένοι στο έδαφος βρέθηκαν στον εξωτερικό χώρο. Μερικοί από τους λάκκους, καθώς και ο χώρος απόθεσης στο ανατολικό τμήμα του κτιριακού συγκροτήματος, περιείχαν πλούσιο υλικό θυσιών και τελετουργικών δραστηριοτήτων, όπως οστά ζώων, αγγεία, αναθηματικά μικροαντικείμενα, χάλκινα κοσμήματα, σιδερένια όπλα κ.λπ.

Πολυάριθμα ευρήματα διαφορετικών τύπων (χάλκινο ειδώλιο φιδιού, χάλκινα βραχιόλια με άκρες με κεφαλή φιδιού, ενεπίγραφα αγγεία, μαρμάρινα αγαλματίδια, θραυσματικές αναθηματικές στήλες) υποδηλώνουν την ταύτιση του μνημείου με Ασκληπιείο. Ενεπίγραφα όστρακα του 4ου αιώνα π.Χ. που φέρουν το όνομα του Ασκληπιού επιβεβαιώνουν την απόδοση, τουλάχιστον από αυτή την περίοδο και μετά. Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα, η χρήση του χώρου για τελετουργικούς σκοπούς χρονολογείται από τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. και συνεχίζεται κατά την Κλασική περίοδο, όταν ανεγέρθηκε το Κτίριο Β.

Μέχρι τα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ., κατασκευάστηκε το Κτίριο Α (καταγώγειο) –το οποίο προοριζόταν για την κατανάλωση κοινών γευμάτων–. Τέλος, στην Πρώιμη Ελληνιστική περίοδο προστέθηκε ένας ναός μικρών διαστάσεων στα ανατολικά του Κτιρίου Α. Το ιερό καταστράφηκε βίαια στις αρχές του 1ου αιώνα π.Χ. Όταν ο Στράβωνας επισκέφθηκε τον χώρο, ο Δάφνος, εκτός από το λιμάνι του, ήταν ερειπωμένος. Για τεχνικούς λόγους που σχετίζονται με την κατασκευή της Εθνικής Οδού, το Ασκληπιείο μεταφέρθηκε σε γειτονικό χώρο, προκειμένου να αναστηλωθεί και να καταστεί προσβάσιμο στο κοινό ως οργανωμένος αρχαιολογικός χώρος.

Μαρία-Φωτεινή Παπακωνσταντίνου