vima365

Ο Παίκτης Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Όταν το πάθος παίζει με τον άνθρωπο και ποτέ το αντίστροφο – Aπο την Γεωργια Αγγελη

Ο Παίκτης Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι Όταν το πάθος παίζει με τον άνθρωπο και ποτέ το αντίστροφο –

  Aπο την Γεωργια Αγγελη

Κάποια έργα τα έγραψε η ανάγκη, ο φόβος, το χρέος, ο εθισμός, η ντροπή.
Ο «Παίκτης» είναι αυτό το είδος. Είναι βιβλίο που μυρίζει ιδρώτα, άγχος, τσιγάρο και πράσινη
τσόχα. Δεν έχει την άνεση του μεγάλου σχεδίου· έχει τη σκληρότητα της αλήθειας. Και γι’ αυτό,
όσο κι αν είναι μικρό σε όγκο, είναι τεράστιο σε αποκάλυψη. Ο Ντοστογιέφσκι το 1866 γράφει
κυριολεκτικά με την πλάτη στον τοίχο. Αν δεν παραδώσει ως την 1η Νοεμβρίου νέο
μυθιστόρημα στον εκδότη Στελόφσκι, κινδυνεύει να χάσει τα πνευματικά δικαιώματα των έργων
του για δέκα χρόνια. Αυτή η θηλιά δεν είναι απλώς βιογραφική λεπτομέρεια· είναι μέρος της
θερμοκρασίας του βιβλίου. Ο «Παίκτης» δεν είναι μόνο ιστορία για τον τζόγο. Είναι ιστορία για
την οικονομική βία και για το πώς το χρήμα κρατά έναν άνθρωπο απ’ τον λαιμό, μέχρι να τον
κάνει να παράγει από πανικό.

Υπόθεση
Η δράση τοποθετείται στο Ρουλέτενμπουργκ, μια φανταστική γερμανική λουτρόπολη, δηλαδή
ένας τόπος «ευρωπαϊκής βιτρίνας» όπου όλοι μοιάζουν κοσμικοί, αλλά μέσα τους σαπίζουν. Εκεί
καταφτάνει ένας απόστρατος Ρώσος στρατηγός με τα παιδιά του και τη νεότερη ερωμένη του, με
την οποία σκοπεύει να παντρευτεί. Μαζί τους ζει και κινείται ο Αλεξέι Ιβάνοβιτς, δάσκαλος και
αφηγητής, ερωτευμένος με την Πολίνα, τη μεγαλύτερη κόρη του στρατηγού.

Ο στρατηγός είναι στο κατώφλι της χρεοκοπίας, τα χρέη έχουν γίνει θηλιά γύρω από τον λαιμό
του. Κρέμεται από μια προσδοκία: να πεθάνει η θεία ώστε να κληρονομήσει. Το περιβάλλον
βράζει από μικροσυμφέροντα, υπολογισμούς και εξευτελισμούς. Και ο Αλεξέι, παρασυρμένος
από έναν έρωτα που μοιάζει με διαταγή, μπαίνει στο καζίνο, παίζει, κερδίζει, χάνει, ξαναπαίζει
και σιγά σιγά κατρακυλά. Θέλει να προσφέρει όλα τα κέρδη στην αγαπημένη του. Το καζίνο δεν
είναι σκηνικό. Είναι ο ναός της νέας θρησκείας: της έντασης, της στιγμιαίας λύτρωσης, του «όλα
ή τίποτα. Αυτή η καταστροφική του πράξη θα αποτελέσει μονάχα την αρχή της σταδιακής του
πτώσης.
 

Χαρακτήρες και ψυχολογική ανατομία
 Αλεξέι Ιβάνοβιτς
Ο Αλεξέι δεν είναι απλώς παίκτης. Είναι ένας άνθρωπος που έχει μετατρέψει τη ζωή σε
στοίχημα. Δεν αντέχει τη μετριότητα, δεν αντέχει τη διάρκεια, δεν αντέχει την ησυχία. Θέλει το
απόλυτο, έστω κι αν το απόλυτο είναι η καταστροφή. Η ρουλέτα του προσφέρει αυτό που δεν
του προσφέρει η καθημερινή ύπαρξη: μια αστραπή νοήματος. Κόκκινο ή μαύρο. Ή κερδίζεις ή
αφανίζεσαι. Σ’ εκείνα τα δευτερόλεπτα, ο άνθρωπος νιώθει Θεός και σκουλήκι μαζί.

 Πολίνα
Η Πολίνα δεν είναι απλή «μοιραία γυναίκα». Είναι ο καθρέφτης της εξάρτησης του Αλεξέι.
Σκληρή, αντιφατική, πότε τρυφερή και πότε αμείλικτη, τον τραβά και τον σπρώχνει, όχι επειδή

είναι «κακή», αλλά επειδή βλέπει τη δύναμή της επάνω του και δοκιμάζει τα όρια. Η Πολίνα
δείχνει κάτι πικρό: ο εθισμένος δεν ερωτεύεται έναν άνθρωπο, ερωτεύεται την υποταγή του στον
άνθρωπο.

 Ο στρατηγός και ο θίασος των γύρω
Ο στρατηγός είναι η εικόνα μιας τάξης που ξεπέφτει και προσπαθεί να κρατηθεί από χρήματα
που δεν έχει και από τιμές που δεν αξίζει πια. Γύρω του ένας θίασος «ευγενών και απατεώνων»,
ανθρώπων της επίφασης που ζουν από φήμες, κληρονομιές, δάνεια, σχέσεις και ψέματα. Ο
Ντοστογιέφσκι δεν τους χαρίζεται. Τους βλέπει σαν κοινωνική φάρσα, αλλά και σαν
προειδοποίηση.