Στους πρόποδες του βουνού Τόμαρος
Απο την Αρχαιολογο Σοφία Δημητριαδου ΚοκκίνουΔΩΔΩΝΗ
Ζευς, Δωδωναίος Πελασγικός.
Στους Β. πρόποδες του βουνού Τόμαρος βρίσκεται το πανάρχαιο μαντείο της Δωδώνης , το αρχαιότατο κέντρο λατρείας του Δία.
Οι ιερείς του Δωδωναίου Δία διηγούνται πως δύο μαύρα περιστέρια ξεκίνησαν από την Αιγυπτιακή Θήβα και το ένα πέταξε στη Λιβύη ενώ το άλλο έφτασε στη Δωδώνη.
Το περιστέρι κάθισε πάνω σε μια φηγό (δρυ) και είπε με ανθρώπινη λαλιά πως «εδώ θα ιδρυθεί το μαντείο του Δία».

.Στο χώρο αυτό υπήρχε από το 3000 π.Χ, πανάρχαιη λατρεία της Γαίας. Θεωρούσαν ιερή και τη φηγό που κάθισε το περιστέρι (δενδρολατρεία).
Η λατρεία του Δία ξεκίνησε περι το 1400 π.Χ. οπότε ενώθηκαν οι τρεις λατρείες.
Οι ιερείς λέγονταν Σελλοί, ο Όμηρος τους αποκαλεί ανιπτόποδας
(που δεν έπλεναν ποτέ τα πόδια τους ), και χαμαίευνας (κοιμόντουσαν στο χώμα).
Τα μαντεύματα προέρχονταν από τον ψίθυρο των φύλλων της ιερής φηγός. Τον 8ο αι. π.Χ , γύρω από τη φηγό προστέθηκαν χάλκινοι τρίποδες που εφάπτονταν μεταξύ τους.
Με το φύσημα του αέρα, ο ένας ακουμπούσε πάνω στον άλλον, και έβγαινε ένας μακρόσυρτος μυστηριώδης ήχος.
Αργότερα προστέθηκε και το «Δωδωναίον χαλκείον «, αφιέρωμα των Κερκυραίων.
Αυτό ήταν μια στήλη με το άγαλμα ενός παιδιού που κρατούσε μαστίγιο με χάλκινους λεπτούς ιμάντες.
Με τον αέρα οι ιμάντες έπεφταν πάνω σε χάλκινο λέβη, και από τους ήχους προφήτευαν οι ιερείς.

Καθώς η φήμη του ιερού μεγάλωνε,τον 4ο αι. πΧ. έκτισαν έναν μικρό ναό, κοντά στη φηγό αφιερωμένο στη Πελασγική θεότητα του υγρού στοιχείου Διώνη που ταυτίστηκε με τη Γαία και είχε σαν σύμβολο της το περιστέρι και τον Δία σαν σύζυγό της.
Όταν το ιερό επεκτάθηκε, κτίστηκε ναός προς τιμήν του Ηρακλή και το εξαιρετικό θέατρο που χωρούσε 18χιλ. θεατές.
Ιδιώτες αλλά και ολόκληρες πόλεις απευθύνονταν στο Μαντείο για κάποια συμβουλή.

Πλουσιώτατα ήταν τα αναθήματα που πρόσφεραν οι επισκέπτες.
Οι Αθηναίοι έστελναν συχνά εννέα θεωρούς που αφιέρωναν βόδια. Οι Βοιωτοί κάθε χρόνο έστελναν ένα χρυσό τρίποδα.
Ο Αινείας αφού πήρε χρησμό αφιέρωσε χάλκινους κρατήρες που τους είδε ο Διονύσιος Αλικαρνασσεύς
Ο Πύρρος πρόσφερε τις ασπίδες με επιγραφή, όταν νίκησε τους Μακεδόνες.
Στο τέλος του 3ου αι μ.Χ το ιερό καταστράφηκε από διάφορες επιδρομές και το 319 μΧ. το βέβηλο χέρι ενός Ιλλυριού έκοψε την
ιερή φηγό.
Τις ανασκαφές ξεκίνησε ο Καραπάνος το 1875. Συνέχισε ο Σωτηριάδης 1921-1935, και ο Ευαγγελίδης τις ολοκλήρωσε το 1959. Τα πολύτιμα ευρήματα φυλάγονται στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας, στο Δημοτικό Μουσείο των Ιωαννίνων και στο Βερολίνο.
Στις εικόνες, χάλκινα αγαλματίδια από τις ανασκαφές του ιερού της Δωδώνης, όλα του 6ου αι. πΧ. στο Αρχαιολογικό Μουσείο της Αθήνας.
Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.