Ένα ερώτημα σχετικά με την σύγχρονη Τεχνη
– Απο τον Στελιο Ταντουρη
Ένα ερώτημα που απασχολεί σχετικά με την σύγχρονη Τεχνη, (υποθέτω ότι το έχουν σκεφθεί και άλλοι) είναι το ποσό σύγχρονη είναι τελικά και πόσο Τέχνη.
Την σύγχρονη Τέχνη την έχουμε οι πιο πολλοί στο μυαλό μας ως κάτι ριζοσπαστικό, κάτι επίκαιρο και εντελώς ανατρεπτικό. Κάτι που μιλάει για το τώρα και την χρονική περίοδο που ζούμε.
Αν όμως κάνουμε λίγα βήματα πιο πίσω και σταθούμε λίγο πιο ψύχραιμα και την κοιτάξουμε χωρίς το φίλτρα των Δελτίων Τύπου και των επιμελητικών κειμένων, νομίζω θα προκύψει ένα εύλογο ερώτημα, πόσο σύγχρονη είναι πραγματικά και πόσο Τέχνη παραμένει;
Τυπικά, σύγχρονη Τέχνη θεωρούμε ό,τι παράγεται από τα μέσα του 20ού αιώνα μέχρι σήμερα.
Αυτό όμως φίλοι μου, για να μην μπερδευόμαστε είναι ένας χρονολογικός ορισμός, όχι ποιοτικός.
Στην πράξη, μεγάλο μέρος της σύγχρονης παραγωγής Τέχνης ανακυκλώνει ιδέες που εμφανίστηκαν πριν από 50 και 60 χρόνια, ready-made, εννοιολογικές χειρονομίες, και εικαστικές εγκαταστάσεις με αντικείμενα καθημερινής χρήσης.
Παράδειγμα, σε μια έκθεση ενα παλιό έπιπλο στο πάτωμα με τίτλο (λέμε τώρα)
«Η μνήμη του χώρου».
Σε κάποια άλλη διαφορά σκουπίδια σε προθήκη με αναφορά στην κατανάλωση ή σε κάποια άλλη
ενα βίντεο με αργή λήψη και ένα βαρύγδουπο κοινωνικό σχόλιο…
Τίποτα από αυτά σίγουρα δεν είναι κατ’ ανάγκη κακό.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν είναι νέο.
Είναι απλώς επαναλαμβανόμενο, συχνά χωρίς κάποια εξέλιξη, κάποια διαφοροποίηση ή κάποιο προσωπικό ρίσκο του καλλιτέχνη.
Αρα μιλάμε για κάτι που ναι μεν λέγεται σύγχρονο, αλλά στην ουσία σκέφτεται και λειτουργεί με όρους παλαιότερων εποχών.
Προσωπικά, ως ενα από τα πιο σοβαρά ζητήματα της σύγχρονης Τέχνης, είναι η εξάρτηση από το συνοδευτικό κείμενο, ( το έχω κάνει και εγώ).
Αν χρειάζεσαι μισή η μια σελίδα θεωρίας για να καταλάβεις ή να δώσεις να καταλάβουν γιατί ένα έργο είναι έργο, τότε κάτι δεν πάει καλά.
Η Τέχνη όπως έχω αναφέρει πολλές φορές, (ακόμη και η πιο απαιτητική) οφείλει
να «στέκεται» πρώτα οπτικά ή υλικά, μετά να προκαλεί σκέψη και σαφώς να θέτει ερωτήματα χωρίς οδηγίες χρήσης,
να αντέχει δηλαδή με απλά λόγια και χωρίς την υπογραφή του επιμελητή.
Οταν ένα έργο για να σταθεί εξαρτάται αποκλειστικά από το τι γράφει το κείμενο του επιμελητή, για να μην πω τι γράφει η κάθε γεννήτρια Τεχνητής Νοημοσύνης όπως διαβάζουμε συχνά πλέον, τότε νομίζω δεν έχουμε Τέχνη.
Θα μπορούσαμε πιο πολύ να το χαρακτηρίσουμε σαν άρθρο με εικόνες.
Δυστυχώς ή ευτυχώς όμως,
δεν μπορούμε να αγνοήσουμε και τον ρόλο της αγοράς.
Οι διάφορες Biennale, residencies, grants και θεσμικές εκθέσεις έχουν δημιουργήσει ένα άτυπο μεν αλλά ισχυρό δε σύστημα με τους δικούς του κανόνες.
Ο καλλιτέχνης που θέλει να προχωρήσει αναγκαστικά πρέπει να μαθει γρήγορα,
ποια θέματα έχουν πέραση,
ποια γλώσσα πρέπει να χρησιμοποιήσει και ποιο ύφος ώστε να δείξει και αυτός και το έργο του εντός εποχής.
Έτσι ακριβώς η Τέχνη έχει μετατραπεί σταδιακά σε στρατηγικό σχεδιασμό.
Ο καλλιτέχνης δεν βρίσκεται σε αναζήτηση, δεν αισθάνεται στην ουσία την ανάγκη έκφρασης, αλλά προσπαθεί να ευθυγραμμιστεί με τις προσδοκίες του συστήματος ώστε να γίνει κάποια στιγμή αποδεκτός απ’ αυτο.
Το αποτέλεσμα όλης αυτής της συμπεριφοράς είναι να βλέπουμε εργα προβλέψιμα, ουδέτερα και συχνά αδιάφορα.
Τώρα αν αναρωτηθεί κάποιος και πει, υπάρχει καλή σύγχρονη Τέχνη;
Ναι, υπάρχει!
Και συνήθως είναι μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας,
πιο εσωτερική και σίγουρα
λιγότερο εξαρτημένη από τάσεις και μόδες.
Είναι έργα που έχουν δουλευτεί πραγματικά με χρόνο και σκέψη, έργα που δε χρειάζονται να φωνάξουν και ο επιμελητής να καταναλώσει όλη την φαιά ουσία του για να αποδείξει ότι κάτι λένε.
Η σύγχρονη Τέχνη δεν είναι πρόβλημα, το πρόβλημα είναι η σύγχυση μεταξύ Τέχνης και έργων που πιο πολύ θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως προϊόντα πολιτιστικού κύρους…
Το σχόλιο σας θα δημοσιευθεί αφου εγκριθεί πρώτα απο τον διαχειριστή για την αποφυγή υβριστικού η προσβλητικού περιεχομένου.
Greek
Arabic
Chinese (Simplified)
Dutch
English
French
German
Italian
Japanese
Portuguese
Russian
Spanish