vima365

Η επανάσταση του 21α στ’ Άγραφα ………. Γραφει ο Δημήτρης Κ. Αγγελής. – Μερος Α

Η επανάσταση του 21α στ’ Άγραφα …..  Μερος Α  …..

Η επανάσταση του 21α στ’ Άγραφα με τον Κ. Βελή και οι πολεμικές επιχειρήσεις στο Αηδονοχώρι, Ρεντίνα, Σμόκοβο Καρδίτσας κ.α.

Εντοπίσαμε
«Τα Ταμπούρια του Βελή».
• Ομιλία που εκφωνήθηκε στο Αηδονοχώρι Καρδίτσας την 17-8-2024.

    Δημήτρης Κ. Αγγελής. Συγγραφέας – Αντιστράτηγος (ε.α.) ΕΛ. – ΑΣ.

Α΄ ΜΕΡΟΣ
Επαναστατικός αναβρασμός επικρατεί στον ελληνικό χώρο, οι Φιλική Εταιρεία οργανώνει τα πιο φιλελεύθερα «πνεύματα», μυστικοί εξοπλισμοί, ο Γεώργιος Καραϊσκάκης δεν είναι στ’ Άγραφα, αλλά πολεμά στη δυτική Ελλάδα (Βόνιτσα, Κομπότι, Άρτα, Τζουμέρκα).

Τέλη Απριλίου – αρχές Μαΐου του 1821 στ’ Άγραφα συγκρότησαν επαναστατικό συμβούλιο οι καπετάνιοι – οπλαρχηγοί Λογοθέτης Ζώτος, Χρήστος Σουλιώτης, Κώστας Βελής, Κωνσταντής Βουλπιώτης, ΓιαννάκηςΓιολδάσης, Γιάννης Μπράσκας, Συκάς Αραπογιάννης και Γιάννης Φραγγίστας, «[…] διά να ελευθερώσουν τα άγραφα κατακρατούμενα έως τώρα εις φόβον από μίαν εχθρικήν δύναμιν […]».

Μετά απ’ αυτή την οργανωτική συγκέντρωση, στην οποία συμμετείχαν αντιπρόσωποι απ’ όλα τα αγραφιώτικα χωριά, όπου αποφασίσθηκε ηεξέγερση, ο Κ. Βελής και ο Κ. Βουλπιώτης «[…] επήγαν εις την Ευρόπολιν(Νευρόπολη) μετά προτρεπτικών Γραμμάτων, και εν τω άμασυνήχθησαν αφ’ όλα τα χωρία οι φιλελεύθεροι Έλληνες και εβόησανομοθυμαδών:
΄΄Κατεβάλλωμεν ήδη τον εχθρόν, απερρίψαμεν τον ζυγόν· ο Χριστός μεθ’ημών, και ουδείς καθ’ ημών».

Παράλληλα ο Λογοθέτης Ζώτος προσκάλεσε τους κατοίκους της Ρεντίνας«[…] να ενωθώσι εις τας Νικηφόρους σημαίας του τιμίουσταυρού[…]», αναφέρει την 10-8-1821 ο αρθρογράφος – εκδότης της αρχαιότερης, εις το Μεσολόγγι, εκδιδόμενης χειρόγραφης εφημερίδας «Αιτωλική».

Να ενωθούν κάτω από τις σημαίες του τιμίου σταυρού, δηλαδή κάτω από την γνωστή σημαία των Αγράφων του αρματολού (1680; -1695;) των Αγράφων Χορμόπουλου (Μικρό Χορμόπουλο, 1645; – 1683 κ. έ. – 1695;), τη λευκή με τον κόκκινο, τίμιο, σταυρό στη μέση· ατράνταχτη μαρτυρία και απόδειξη της διαχρονικής χρήσης της απ’ το 1680 έως στις αρχές του 1822.

Δηλώνει μάλιστα και κάτι επιπλέον, με την ως άνω καταγραφή του, ο αρθρογράφος στην εφημερίδα:
«Τας σημαίας», χρησιμοποιεί πληθυντικό αριθμό· όχι σημαία. Αυτό φανερώνει ότι η επανάσταση έχει εξαπλωθεί σ’ όλα τ’ Άγραφα.

Να η σημαία: 

Σημαία επανάστασης του 1821 στ’ Άγραφα, του Λογοθέτη Ζώτου, Κώστα Βελή κ.ά.

Αγραφιωτών καπεταναίων-οπλαρχηγών.

Τότες ήταν που ο φιλικός Κώστας Βελής (Στεργιόπουλος, 1770-1821) την 10-5-1821 κήρυξε την επανάσταση στο Κεράσοβο των Αγράφων, αναπετάσσοντας τη σημαία της ελευθερίας, «του τιμίου σταυρού», καλώντας τους Αγραφιώτες σ’ εξέγερση με την ακόλουθη προκήρυξη:
«Αδελφοί, ήλθεν η ώρα, με το θέλημα του Θεού, να ελευθερώσωμεν την πατρίδα από την τυραννίαν την τουρκικήν· λοιπόν άμα λάβετε το παρόν μου, να πάρετε τα άρματά σας και ελθήτε οπού σας περιμένω, εδώ εντός τριών ημερών διότι ο καιρός δεν μας περιμένει περισσότερον· να ήμεθα έτοιμοι να κάμωμεν το χρέος μας εις την πατρίδα.

Κεράσοβον 10 Μαΐου 1821.

Ο αδελφός σας
ΚΩΣΤΑΣ ΒΕΛΗΣ».

Ωστόσο σκεφτείτε: Τί σύμπτωση! Πάλι η ίδια ημερομηνία: 10 Μάη του 1525 η συνθήκη του Ταμασίου Αγράφων Καρδίτσας και ακριβώς μετά 296 χρόνια πάλι 10 Μάη του 1821 η επανάσταση του 21 α στ’ Άγραφα.

Ως ακολούθως παρουσιάζει, το 1862, τον Κώστα Βελή ο «[…] συμπατριώτης και συστρατιώτης […]» Μίτσος Αντωνίου στην «Σύντομο βιογραφία του […] Κώνστα Βελή», που συνέγραψε:
«Εγενήθη κατά το 1770 έτος εις το Κεράσοβον των Αγράφων, πρωτεύουσα του εν Ευρυτανία Δήμου των Αγραίων, από γονείς εκ των προτίστων οικοκυρίων του τόπου, και ανετράφη ως προετοιμαζόμενος να συντελέση προς τον μέγαν σκοπόν της απελευθερώσεως της πατρίδος εκ της πολυχρονίου δουλείας, εις ηλικίαν δε τριάκοντα περίπου ετών προσελήφθη εις την υπηρεσίαν του Αλήπασα, και απήλθεν εις τα Ιωάννινα.
(Σημειώνεται ότι στον Αλή πασά διέπρεψαν, ως στρατηγοί και πολιτικοί του, τα μεγαλύτερα επαναστατικά «μυαλά» του ελληνισμού της Θεσσαλίας, Στερεάς Ελλάδος και Ηπείρου εκείνης της εποχής, που ξεκίνησαν αργότερα την ελληνική επανάσταση, όπως οι: Γ. Καραϊσκάκης, Α. Διάκος,

Ο. Ανδρούτσος, Βεΐκος, Μπότσαρης, Τζαβέλας, Πανουριάς, Δυοβουνιώτης, Βαρνακιώτης κ.π.ά.)

Διά τα προτερήματά του, και μάλιστα διά την ανδρίαν αυτού (Κ. Βελή) εκρίθη εντός ολίγου άξιος να διατελή ως πρωτοπαλήκαρον, παρά τω Στρατάρχη Βελή Γκέκα Τουρκαλβανώ, ούτος δε τοσαύτην περί αυτού έλαβεν υπόληψιν, ώστε τω ανέθετε τας σπουδαιοτέρας υποθέσεις, και πολλάκις απομακρυνόμενος, ενεπιστεύετο εις αυτόν την διοίκησιν του στρατού.

Τούτο έδωκεν αφορμήν ώστε να τω αποδίδωσι το όνομα του Στρατάρχου αποκαλούντες αυτόν Βελήν, ενώ το πατρωνυμικόν του ήτο Στεργιόπουλος, έκτοτε δ΄ ωνομάζετο και ανεγνωρίζετο υπό πάντων Κώνστας Βελής.

Ήτον επόμενον να προαχθή και να ευδοκιμήση […] ώστε προς αμοιβήν διωρίσθη αμέσως Διοικητής (Βοεβόδας) της Μακεδονίας.

Εις την υπηρεσίαν ταύτην απέκτησε γενικήν υπόληψιν και αγάπην […και λίγο αργότερα] ο Γενικός Αρχηγός των σουλτανικών στρατευμάτων Χουρσήτ – πασσάς απεφάσισε και τον διώρισε Διοικητήν (Βοεβόδα) της Θεσσαλίας.

Εγκυμονούσης τότε της επαναστάσεως ο Κώνστας Βελής μεμυημένος τα της φιλικής εταιρίας […] είχον διεγερθή βαρείαι κατ΄ αυτού υπόνοιαι […τον υποψιάζονταν και έφυγε] λάθρα […] διευθυνθείς εις το Ασπροπόταμον συνενοήθη μετά των εκεί οπλαρχηγών […] Στουρνάρη, Γρηγορίου Λιακατά, Γιαννάκη Κουτουλίδα κ.λ.π. Εκείθεν ειδοποίησε […] τον επιστήθιον φίλον του Οδυσσέα Ανδρούτσου […] και ήλθε και συνωμίλησαν εις την Γέφυραν της Τατάρνης […] μετά δε ταύτα αναχωρήσας έφθασε περί τας αρχάς Μαΐου 1821 εις την πατρίδα του, ύψωσε την Σημαίαν του Σταυρού και εξέδωσε προκηρύξεις, μιάς (η προαναφερόμενη) εκ των οποίων σχέδιον διεσώθη ως εκ θαύματος μεταξύ των εγγράφων αυτού».

Νωρίτερα φρόντισε και προμηθεύτηκε πολεμικό υλικό – πολεμοφόδια, «[…] με πολλάς χιλιάδας γροσίων, τα οποία κατέβαλεν εξ ιδίων, τα εναπεταμίευσε δε εις την Μονήν επιλεγομένην της Σάικας» και «[…] εστρατολόγησεν (πολεμιστές) εξ ιδίων χρημάτων […] ο Βελής εις ουδέν λογισάμενος (τούρκικες) τιμές και πλούτη (είχε δε πολλά εις κινητά και ακίνητα κτήματα εν Άρτη πλέον των εξακοσίων χιλιάδων γροσίων, τα οποία κατόπιν εδημεύθησαν υπό της τουρκικής εξουσίας) έδραμεν, άμα ήχησεν η σάλπιγξ της ελευθερίας, ως διψώσα έλαφος, όπου η φωνή της πατρίδος τον εκάλει […]», καταγράφει ο Μ. Αντωνίου.

Αναφέρει ο Ν. Κασομούλης σχετικά:

Στ’ Άγραφα και στον Ασπροπόταμο «[…] όταν ήλθεν η ώρα της Επαναστάσεως του έθνους, το 1821, ύψωσαν την σημαίαν ο Νικολός Στορνάρης μετά του […] Γεωργάκη Βελή Αγραφιώτου». Δηλαδή ξεσήκωσαν ο Κ. Βελής τ’ Άγραφα και ο Ν. Στορνάρης τον Ασπροπόταμο.

Την 4-6-1821 μάλιστα ο Κώστας Βελής μαζί με τον, ως άνω, οπλαρχηγό και αρματολό του Ασπροποτάμου Νικολό Στορνάρη, γράφουν
τα εξής, σ’ επιστολή τους προς τον αρματολό του Ξηρομέρου και μετέπειτα
(2/1822) στρατηγό Γωργάκη Βαρνακιώτη ή Νικολού.

Παρακαλώ προσέξτε  την ελληνική ομιλία και το λαϊκό φυσικό λόγο της εποχής: «[…] και εγω (Στορνάρης) σιμερα με το θέλιμα του θέου κανώτο χαϋρλιξεκυνημαμου (εξεγείρομαι) και ανμπότας (μακάρι) οθεός ναμας αξιόσι και ναμας δινάμοσι διανατελιοσομεν το ποθούμενω μας. Δεν σου αποκρήθικα απουταεπροχθες επιδεί ερποσμενα (περίμενα) τον κωστα βελί απουτα είταν (που ήταν) στα τρίκαλα και σιμερον εβίκεν (μπήκε – ήλθε) και ανταμοθκαμαν και ομόγνομος κάνομεν τι καλον τέρτιπι (τέχνασμα) κάτα τον σέφερον (μαζί και οι δύο ξεκινάμε τον πόλεμο)», και συμπληρώνει ο ίδιος ο Κ. Βελής:

«καγώ ο αδελφο σας κώστας βελή […] παρασκεβή βράδη έδοσα την μούντζα της τουρκιάς (ξεσηκώθηκα) και εβήκα (ήλθα) εδό εις τον αδελφόν μας καπεταν νηκολώ και εκάμαμαν αυτά οπού σου γράφη όθεν αδελφέ (Γ Βαρνακιώτη) μήαν ώρα αρχήτερα να γένη ο χτιπήςμός (να τους χτυ ήσουμε γρήγορα) από όλα τα μέρη οπού να μην προπήσον (να μην προλάβουν) να παρον τα μέτρα τους ότι το πρότο (γιατί πρώτα απ’ όλα) αν τους βάλομεν εμπρος διά δέκα ημέρας πέρη τέλος η δουληά τους (θα τους τελειώσουμε) ότι το πρότο επήρεν κάτου γηρηζμόν (θα πάρουν την ΄΄κάτω βόλτα΄΄) σωνόμεθα ώχη και να μας κριγιόση η δουληά (να μην αργήσουμε) […] διά να γκαρδιόσι (εμψυχωθεί) ο κώζμος διά να έμπουν σε κομάτι γκαγερέτι (να βοηθήσουν, να συμμετάσχουν στην εξέγερση οι ορεινοί κάτοικοι)».

Αυτή η οργανωτική προσπάθεια και η έκδοση της προαναφερόμενης προκήρυξης του Κ. Βελή έφεραν το παρακάτω αποτέλεσμα, όπως το διέσωσε και μας το διηγείται ο Μίτσος Αντωνίου:

Η προκήρυξής «του αύτη δεν εβράδυνε να συγκεντρώση περί ευαυτόν πολλούς ενόπλους εκ των εις τα χωρία των Αγράφων κατοικούντων, όπου συναντηθείς (ο Κ. Βελής) με τουρκαλβανούς, αναχωρούντας εξ Αγρινίου, κατεδίωξεν αυτούς, και μετά πολύωρον και φονικήν μάχην ηχμαλώτισε πολλούς, τους διένειμε δε εις τα χωρία των Αγράφων, και διέταξε να τους φονεύσωσιν εκείσε οι κάτοικοι.

Τούτο ήτο στρατήγημα (του Κ. Βελή), διά να στερερωθή ο σκοπός του γενικού εξοπλισμού και της αντιστάσεως (ώστε να μην έχουν κανένα περιθώριο υπαναχώρησης οι Αγραφιώτες).

Τοιούτον ήτον, ως έλεγε, το σχέδιόν του, εις τούτο δε είχε δώσει την συγκατάθεσιν αυτού και ο παρακολουθών αυτόν Ηγούμενος της Μονής Τατάρνης Κυπριανός, λέγων (ο Κυπριανός), καθόσον ενθυμούμαι (δηλώνει ο Μ. Αντωνίου), ότι και ο Μωυσής διά να λυτρώση εκ της δουλείας τον Ισραήλ έπνιξεν εν τη ερυθρά θαλάσση με την ράβδον αυτού τους Φαραωνίτας».

Έρρωσθε.

f/b Δημήτρης Αγγελής

Για το vima365

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΥΡΙΑΝΟ ΦΥΛΛΟ