vima365

Περιηγήσεις : Μυκηναϊκό Νεκροταφείο Δενδρών – Απο τον Μανο Κιλημαντζο

Περιηγήσεις : Μυκηναϊκό Νεκροταφείο Δενδρών

  Απο τον Μανο Κιλημαντζο

Ήταν καιρό τώρα στο πρόγραμμα, αλλά όλο και κάτι τύχαινε και δεν πήγαινα.

Ε κάποια στιγμή …δεν έτυχε κάτι και να’μαι !

Ελάχιστα χιλιόμετρα (ούτε δέκα λεπτά) από την ακρόπολη της Μιδέας και στα δυτικά της, μέσα στο χωριό Δενδρά και με πολύ εύκολη πρόσβαση και περιήγηση για τον επισκέπτη.

Είναι ένα από τα πλουσιότερα μυκηναϊκά νεκροταφεία της Πελοποννήσου (θα το συνέκρινα στα ίσια με το επίσης εντυπωσιακό Μυκηναϊκό νεκροταφείο της Βούντενης , πάνω από την Πάτρα).

Τα ευρήματα από τον χώρο μπορεί κανείς να τα απολαύσει στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου κυρίως (κάποια είναι και στο αρχ. Μουσείο της Αθήνας.

Χρησιμοποιήθηκε κυρίως τον 15ο και 14ο αιώνα από τους κατοίκους της Μιδέας. Οι 16 τάφοι που έχουν βρεθεί είναι λαξευτοί και θολωτοί και άρχισαν να ανασκάπτονται γύρω στο 1930.

Οι πληροφορίες που μας δίνονται είναι οι εξής: Ο θολωτός τάφος οικοδομήθηκε γύρω στο 1.400 π.Χ. Αποτελείται από ελαφρώς κατηφορικό δρόμο μήκους 17.90μ. και πλάτους 2.50 μ. και θόλο σχεδόν κυκλικό. Στους τέσσερις ασύλητους λάκκους στο εσωτερικό του, βρέθηκαν ανδρικές και γυναικείες ταφές πλούσια κτερισμένες.

Τα κτερίσματα περιλαμβάνουν χρυσό κύπελλο με διακόσμηση χταποδιού, αργυρή κύλικα με σκηνές κυνηγιού, χρυσό και αργυρό κύπελλο με κεφαλές ταύρων, αυγό στρουθοκαμήλου, χάλκινα όπλα, και κοσμήματα από χρυσό και ημιπολύτιμους λίθους.

Η μνημειακή μορφή των τάφων και τα πλούσια κτερίσματα, με κορυφαίο τη χάλκινη πανοπλία, υποδεικνύουν μια κοινωνία με σύνθετη διάρθρωση. Ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι ενδείξεις για τελετουργικές πρακτικές που αποκαλύπτουν οι ταφές αλόγων έξω από τους τάφους.

Οι αρχαιολόγοι που έχουν συνδέσει το όνομά τους με την ανασκαφή αυτή είναι ο Axel Persson, ο Ν.Μπέρτος, ο Ν.Βερδελής, ο P.Astrom και τέλος η Ε.Πρωτονοτάριου-Δεϊλάκη. Συνεχίζω : Μπαίνοντας συναντάς τον μεγαλύτερο και εντυπωσιακότερο θολωτό τάφο (στα πρόθυρα του Τάφου του Ατρέως στις Μυκήνες , αλλά μικρότερο).

Ο δρόμος όμως τον αφήνει τελευταίο πριν την έξοδο, οπότε αυτό κάνω κι εγώ!

Οι υπόλοιποι τάφοι είναι σχεδόν πανομοιότυποι.

Σκαμμένοι στον μαλακό βράχο , με τον χαρακτηριστικό «δρόμο» (διάδρομο) τους που καταλήγει στον θολωτό τάφο, σχετικά μικρής χωρητικότητας.

Τους ίδιους είχα δει και στην Βούντενη (Πάτρα).

Εάν ακολουθήσουμε τις ίδιες πληροφορίες, στον χώρο ενταφιαζόταν ο νεκρός, αλλά όταν έπρεπε να ενταφιαστεί κι άλλος , μάζευαν τα λείψανα του προηγούμενου νεκρού μαζί με τα κτερίσματα (αφιερώματα) , τον τοποθετούσαν σε μία άκρη του θόλου,

Κάπνιζαν τον χώρο για απολύμανση και τοποθετούσαν τον επόμενο νεκρό μαζί με τα δικά του κτερίσματα.

Έτσι μπορούμε με ασφάλεια να υποθέσουμε ότι κάθε θόλος μπορούσε να «εξυπηρετήσει 4-5 νεκρούς (ίσως και περισσότερους).

Εντυπωσιακό το εύρημα του τάφου των αλόγων !

Και εκεί έρχομαι ξανά να υπερασπιστώ την κληρονομιά μας απέναντι σε ανθρώπους που κάνουν «άβολες ερωτήσεις», χωρίς κι εγώ ο ίδιος να πιστεύω τα επιχειρήματά μου….

Μπαίνω στον δρόμο ενός από τους τάφους (μπήκα σε όλους!

Τόση δίψα είχα για τον χώρο) και συναντώ ένα ηλικιωμένο ζευγάρι που έβγαινε.

Ήταν Έλληνες του εξωτερικού !

Απόρησαν πως μέσα στον θόλο του συγκεκριμένου τάφου κάποιοι έχουν πετάξει παλιές σωλήνες και άλλα εργαλεία…

Τι να τους πεις; Ότι εμείς «τα έχουμε πολλά» και δεν πειράζει να τα κακομεταχειριζόμαστε, σε αντίθεση με τους ξένους και τους ομογενείς μας που διψάνε για την ιστορία μας ;;;

Πράγματι όταν μπήκα κι εγώ στον θόλο είδα πως δεν υπερέβαλαν καθόλου να οργίζονται. Το ίδιο οργίστηκα κι εγώ…

Συνέχισα έναν έναν τους τάφους (λίγο ξεχορτάριασμα παιδιά! Δεν είναι και μεγάλος κόπος! Έτσι ; ) μέχρι που έφτασα στον τάφο της πανοπλίας (ανασκάφτηκε από τον Ν.Βερδελή).

Ήταν σαν να συναντούσα έναν παλιό φιλαράκο. Την πανοπλία που εκτίθεται στο αρχαιολογικό μουσείο του Ναυπλίου και που έχω ξοδέψει αρκετή ώρα και φαντασία μπροστά της όσες φορές (ουκ ολίγες) που έχω επισκεφτεί το μουσείο.

Απλά συγκίνηση!

Ο πολεμιστής που την φορούσε πρέπει να ήταν σημαίνων άρχοντας γιατί η περικεφαλαία του ήταν η κλασσική περιβεβλημένη με δόντια κάπρου (σημάδι πλούτου και μεγάλης επιρροής την εποχή εκείνη!).

Βέβαια ο συγκεκριμένος τάφος είναι απλά ένας πολύ μεγάλος λάκκος.

Έχει συληθεί φρικτά πριν ανακαλυφθεί από τους αρχαιολόγους.

Απλά δεν μπορώ να διανοηθώ ότι δεν υπήρχε καμία υποδομή που φιλοξενούσε τον νεκρό με την πανοπλία του και τα κτερίσματά του.

Ίσως κι εδώ η ανασκαφή έμεινε ημιτελής. Δεν ξέρω! Απλά απόρησα.

Και μετά από αυτήν την νοερή συνάντηση με τον φιλαράκο μου με την πανοπλία (που πρέπει να ήταν παιδαράς σαραντάπηχος για να κουβαλάει τόσο βάρος στην μάχη) , πάω στον τελευταίο και πιο μεγαλοπρεπή τάφο του νεκροταφείου.

Όπως είπα στην αρχή δεν είναι σκαμμένος στον βράχο, αλλά χτιστός.

Με μεγάλους ογκόλιθους να σχηματίζουν τον «δρόμο» που καταλήγει σε μία κλασσικά Μυκηναϊκή πύλη, επίσης χτισμένη με ογκόλιθους προσεκτικά πελεκημένους και με το υπέρθυρο να είναι ο κλασσικός ογκόλιθος που βλέπουμε στους Μυκηναϊκούς τάφους (στήριγμα της εισόδου για την στερέωση του θόλου).

Και μπαίνουμε στον θόλο. Χτισμένος όπως όλοι οι Μυκηναϊκοί τάφοι.

Η κορυφή του βέβαια έχει πέσει (όλος ο θόλος στηριζόταν απόλυτα στο «κλειδί» την τελευταία δηλαδή πέτρα που έμπαινε στην κορυφή και έδινε πίεση προς τα πλάγια , έτσι ώστε ο θόλος να παραμένει στέρεος.

Αν κάτι συνέβαινε στο «κλειδί» η σταθερότητα του θόλου διαταράσσονταν και τα αποτελέσματα φαίνονται κι εδώ. Είμαι πολύ κουρασμένος (έρχομαι από την Μιδέα και με τον ήλιο όλη την μέρα κατακέφαλα), αλλά πολύ ικανοποιημένος.

Την χάρηκα την επίσκεψη μου στο Μυκηναϊκό νεκροταφείο των Δενδρών. Καβαλάω την μοτοσυκλέτα γιατί δεν έχω τελειώσει ακόμη.

Λίγο παραπέρα με περιμένει η μητέρα των θεών, η Ήρα στο ιερό της (Ηραίον Άργους).

Η ευλογημένη Αργολίδα σε κρατάει δέσμιο της ιστορίας της και δεν μπορείς να «διαφύγεις» !

Ένα μουσείο όλη η περιοχή!

Ευτυχία να είσαι εκεί!

Φωτο : Μάνος Κιλημάντζος