DATA CENTERS: Ποιος εγγυάται την προστασία της λίμνης Πολυφύτου; ;; Η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει το αύριο. Χωρίς νερό, όμως, δεν υπάρχει αύριο. – Απο τον Φιλιππο Καρακωστα

ΚΟΖΑΝΗ – DATA CENTERS: Πόσο νερό θα χρειάζεται η τεχνητή νοημοσύνη; Ποιος εγγυάται την προστασία της λίμνης Πολυφύτου;

 Η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει το αύριο. Χωρίς νερό, όμως, δεν υπάρχει αύριο.

Από τις 203.254 κυβικά μέτρα νερού της πρώτης φάσης έως το ενδεχόμενο του ενός εκατομμυρίου κυβικών μέτρων ετησίως. Οι αριθμοί, οι προβλέψεις και τα ερωτήματα που απαιτούν απαντήσεις.

Του Φίλιππου Καρακώστα

Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται με εντυπωσιακούς ρυθμούς και οι υποδομές που απαιτούνται για τη λειτουργία της μεγαλώνουν διαρκώς. Τα Data Centers αποτελούν πλέον βασικό κομμάτι της νέας ψηφιακής οικονομίας.

Η Ελλάδα φιλοδοξεί να συμμετάσχει σε αυτή την εξέλιξη, προσελκύοντας μεγάλες επενδύσεις. Όμως πίσω από τις ανακοινώσεις για δισεκατομμύρια ευρώ, νέες θέσεις εργασίας και τεχνολογική ανάπτυξη υπάρχει και μια άλλη πραγματικότητα, την οποία δεν μπορούμε να αγνοήσουμε.

Η τεχνητή νοημοσύνη χρειάζεται ενέργεια, τεράστιες υπολογιστικές υποδομές και νερό για την ψύξη τους.

Και όταν μιλάμε για τη Δυτική Μακεδονία, το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία: Πόσο νερό θα χρειάζεται αυτή η νέα επένδυση και ποιες εγγυήσεις υπάρχουν ότι δεν θα επηρεαστούν οι υπόλοιπες ανάγκες της περιοχής;

Η επένδυση της ΔΕΗ με την Amazon στην Κοζάνη

Η συμφωνία συνεργασίας της ΔΕΗ με την Amazon Web Services για τη δημιουργία Data Center στον χώρο του πρώην ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα επενδυτικά σχέδια που σχεδιάζονται στη Δυτική Μακεδονία.

Η πρώτη φάση αφορά εγκατάσταση ισχύος 300 MW, με προοπτική μελλοντικής επέκτασης έως το 1 GW.

Η επένδυση παρουσιάζεται ως σημαντική ευκαιρία για την οικονομική ανασυγκρότηση της περιοχής, η οποία βρίσκεται σε μια δύσκολη μεταβατική περίοδο μετά την απολιγνιτοποίηση.

Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η περιοχή χρειάζεται νέες παραγωγικές δραστηριότητες και επενδύσεις.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραμερίζονται τα ερωτήματα για τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τη διαχείριση των φυσικών πόρων.

Πόσο νερό θα καταναλώνει το Data Center;

Στην παρουσίαση του επενδυτικού σχεδιασμού της ΔΕΗ στο Περιφερειακό Συμβούλιο Δυτικής Μακεδονίας, στις 29 Οκτωβρίου 2026, παρουσιάστηκαν στοιχεία σχετικά με τις ανάγκες υδροδότησης της εγκατάστασης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν:

• Προβλεπόμενη ηλεκτρική ισχύς πρώτης φάσης: 300 MW.
• Υπολογιστική ισχύς: 240 MW.
• Εκτιμώμενη ετήσια κατανάλωση νερού: 203.254 κυβικά μέτρα.
• Εκτιμώμενη κατανάλωση για το 2060, με βάση τις κλιματικές συνθήκες: περίπου 300.114 κυβικά μέτρα ετησίως.

Η υδροδότηση προβλέπεται να πραγματοποιείται από τη λίμνη Πολυφύτου, μέσω του υφιστάμενου δικτύου του ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου.

Ας μετατρέψουμε όμως αυτούς τους αριθμούς σε ποσότητες που μπορούμε να αντιληφθούμε στην καθημερινότητά μας.

Τα 203.254 κυβικά μέτρα ετησίως αντιστοιχούν περίπου σε:

• 557 κυβικά μέτρα νερού την ημέρα.
• 23,2 κυβικά μέτρα την ώρα.
• 6,4 λίτρα το δευτερόλεπτο, κατά μέσο όρο.

Πρόκειται για μια σημαντική ποσότητα νερού, η οποία απαιτεί συγκεκριμένο σχεδιασμό και συνεχή έλεγχο.

Τι θα συμβεί εάν η εγκατάσταση επεκταθεί στο 1 GW;

Εδώ βρίσκεται ίσως ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα.

Η πρώτη φάση αφορά τα 300 MW. Υπάρχει όμως σχεδιασμός για πιθανή επέκταση έως το 1 GW.

Εάν υποθέσουμε ότι η κατανάλωση νερού αυξάνεται αναλογικά με την εγκατεστημένη υπολογιστική ισχύ, προκύπτουν οι ακόλουθοι αριθμοί:

Πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι υπολογισμοί για το 1 GW αποτελούν δική μας αριθμητική προβολή, με βάση την αναλογική αύξηση των αναγκών, και όχι επίσημη πρόβλεψη της ΔΕΗ.

Επίσης, η πραγματική κατανάλωση θα εξαρτηθεί από την τεχνολογία ψύξης, τον σχεδιασμό των εγκαταστάσεων και τις συνθήκες λειτουργίας.

Ωστόσο, το ενδεχόμενο είναι σαφές: μια μελλοντική επέκταση θα μπορούσε να οδηγήσει σε υδατικές ανάγκες που προσεγγίζουν το ένα εκατομμύριο κυβικά μέτρα ετησίως.

Και αυτό δεν είναι ένα μέγεθος που μπορεί να αντιμετωπιστεί χωρίς σοβαρή υδρολογική αξιολόγηση.

Τι δείχνουν τα ευρωπαϊκά δεδομένα;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε έκθεσή της για την ενεργειακή και υδατική αποτελεσματικότητα των Data Centers, καταγράφει ότι ο μέσος δηλωμένος δείκτης αποτελεσματικότητας χρήσης νερού (WUE) στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2024 ήταν 0,58 λίτρα ανά kWh ενέργειας του υπολογιστικού εξοπλισμού.

Ο δείκτης αυτός δείχνει πόσο νερό απαιτείται για κάθε μονάδα υπολογιστικής ενέργειας. Όσο χαμηλότερος είναι, τόσο αποτελεσματικότερη θεωρείται η χρήση του νερού.

Με βάση τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για την Κοζάνη, εάν θεωρήσουμε συνεχή λειτουργία της υπολογιστικής ισχύος των 240 MW, προκύπτει ένας ενδεικτικός δείκτης περίπου 0,097 λίτρων ανά kWh.

Η εκτίμηση αυτή εμφανίζεται χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Πρόκειται για ένα θετικό στοιχείο του σχεδιασμού, το οποίο όμως χρειάζεται να επιβεβαιωθεί με αναλυτικά τεχνικά δεδομένα και πραγματικές μετρήσεις κατά τη λειτουργία.

Δεν αρκεί να γνωρίζουμε τι προβλέπει μια μελέτη. Χρειάζεται να γνωρίζουμε τι πραγματικά καταναλώνεται.

Η σύμβαση των 250.000 κυβικών μέτρων και τα ερωτήματα

Ένα ακόμη στοιχείο που προκαλεί ενδιαφέρον αφορά την απόφαση της ΔΕΥΑ Κοζάνης.

Σύμφωνα με δημοσιευμένα στοιχεία, εγκρίθηκε 15ετής σύμβαση παροχής νερού στη ΔΕΗ για εγκαταστάσεις στον ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου, με ανώτατη ποσότητα 250.000 κυβικών μέτρων ετησίως.

Η απόφαση προβλέπει συγκεκριμένο τρόπο τιμολόγησης και δυνατότητα παράτασης υπό προϋποθέσεις.

Ωστόσο, χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση: η συγκεκριμένη σύμβαση αφορά εγκαταστάσεις του ΤΠΑΣ Αγίου Δημητρίου και δεν αποδεικνύει από μόνη της ότι το νερό αυτό προορίζεται για το Data Center.

Επομένως, δεν πρέπει να συγχέουμε τις δύο προβλέψεις.

Αυτό που χρειάζεται είναι να διευκρινιστεί δημόσια ποια ακριβώς πηγή νερού θα εξυπηρετεί κάθε εγκατάσταση, ποιες ποσότητες θα δεσμεύονται και με ποιες άδειες.

Η λίμνη Πολυφύτου δεν είναι ανεξάντλητος πόρος

Η λίμνη Πολυφύτου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους υδάτινους πόρους της περιοχής.

Το νερό της εξυπηρετεί πολλαπλές ανάγκες, ενώ η διαχείρισή του συνδέεται με την παραγωγή ενέργειας, τις αγροτικές δραστηριότητες, το περιβάλλον και τη συνολική ισορροπία του υδατικού συστήματος.

Η κλιματική αλλαγή δημιουργεί επιπλέον αβεβαιότητες για τις επόμενες δεκαετίες.

Οι παρατεταμένες περίοδοι ανομβρίας, οι υψηλότερες θερμοκρασίες και οι μεταβολές στη διαθεσιμότητα των υδάτινων πόρων καθιστούν αναγκαίο έναν μακροχρόνιο σχεδιασμό.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο πόσο νερό χρειάζεται ένα Data Center σήμερα.

Είναι τι θα συμβεί όταν οι ανάγκες αυξηθούν και οι διαθέσιμες ποσότητες μειωθούν.

Τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν

Πριν προχωρήσει η περιβαλλοντική αδειοδότηση και πριν ληφθούν αποφάσεις για πιθανή επέκταση, υπάρχουν συγκεκριμένα ζητήματα που απαιτούν δημόσιες και τεκμηριωμένες απαντήσεις.

1. Ποια ακριβώς άδεια χρήσης νερού θα καλύπτει τη λειτουργία του Data Center και ποια είναι η ανώτατη επιτρεπόμενη ποσότητα;

2. Πόσο νερό θα αντλείται από τη λίμνη Πολυφύτου και πόσο από άλλες πηγές;

3. Πόσο από το νερό θα καταναλώνεται πραγματικά και πόσο θα επιστρέφει στο υδατικό σύστημα;

4. Ποια μέτρα θα εφαρμόζονται σε περιόδους ανομβρίας ή σημαντικής μείωσης της στάθμης του ταμιευτήρα;

5. Θα υπάρχει προτεραιότητα στην κάλυψη των αναγκών ύδρευσης και άρδευσης έναντι των αναγκών της βιομηχανικής και τεχνολογικής εγκατάστασης;

6. Θα απαιτηθεί νέα περιβαλλοντική και υδρολογική αξιολόγηση εάν η εγκατάσταση επεκταθεί από τα 300 MW στο 1 GW;

7. Θα δημοσιοποιούνται σε τακτική βάση οι πραγματικές ποσότητες νερού που καταναλώνονται, ώστε να υπάρχει δυνατότητα ανεξάρτητου ελέγχου;

Αυτά δεν είναι ερωτήματα εναντίον της επένδυσης. Είναι ερωτήματα υπέρ της διαφάνειας και της προστασίας του δημόσιου συμφέροντος.

Η ανάπτυξη δεν μπορεί να γίνεται χωρίς περιβαλλοντικές εγγυήσεις

Η Δυτική Μακεδονία έχει πληρώσει σημαντικό τίμημα από τις αλλαγές στον ενεργειακό της χάρτη.

Σήμερα της παρουσιάζεται μια νέα προοπτική, με επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη και στις ψηφιακές υποδομές.

Είναι λογικό οι πολίτες να θέλουν νέες θέσεις εργασίας, ανάπτυξη και οικονομική προοπτική.

Όμως η ανάπτυξη δεν μπορεί να μετριέται αποκλειστικά σε δισεκατομμύρια ευρώ και εγκατεστημένα MW.

Πρέπει να μετριέται και με την προστασία των φυσικών πόρων, τη διασφάλιση της ποιότητας ζωής και την πραγματική ωφέλεια της τοπικής κοινωνίας.

Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να είναι το μέλλον της οικονομίας. Το νερό, όμως, είναι προϋπόθεση για την ίδια τη ζωή.

Και το ερώτημα που οφείλουμε να θέσουμε είναι απλό: Ποιος θα εγγυηθεί ότι η τεχνολογική ανάπτυξη της περιοχής δεν θα γίνει σε βάρος του φυσικού της πλούτου;

Γιατί η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει το αύριο.

Χωρίς νερό, όμως, δεν υπάρχει αύριο.

Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν. Οι αρμόδιοι οφείλουν να απαντούν. Και οι επενδύσεις πρέπει να προχωρούν με όρους

Υπάρχουν ακομα πολλα να πουμε και κυριως να ζήσουμε ………  Γιατί η τεχνολογία μπορεί να δημιουργήσει το αύριο. Χωρίς νερό, όμως, δεν υπάρχει αύριο.

Πηγές

1. Xronos Κοζάνης – Τα στοιχεία κατανάλωσης νερού και η παρουσίαση της ΔΕΗ.

2. ΕΡΤ – Η παρουσίαση του επενδυτικού σχεδιασμού της ΔΕΗ, 30/10/2026.

3. Kozan.gr – Η σύμβαση ΔΕΥΑ Κοζάνης και ΔΕΗ για τα 250.000 κυβικά μέτρα.

4. Ευρωπαϊκή Επιτροπή – Έκθεση για την αποτελεσματικότητα χρήσης νερού στα Data Centers.

5. ICT Plus – Η εξέλιξη της επένδυσης και η περιβαλλοντική αδειοδότηση