Η μύηση του Πυθαγόρα στην Ανατολή
Του Γρηγορη Τσουκαλα
Η μύηση του Πυθαγόρα στην Ανατολή συνδύασε την ελληνική λογική με τον ανατολικό μυστικισμό. Σύμφωνα με τους αρχαίους βιογράφους Πορφύριο και Ιάμβλιχο, ο Σάμιος φιλόσοφος ταξίδευε επί 30-40 χρόνια στα μεγάλα ιερατεία της Ανατολής πριν ιδρύσει τη σχολή του.
Το Οδοιπορικό της Μύησης
- Αίγυπτος (22 έτη): Με παρότρυνση του Θαλή και συστατικές επιστολές του τυράννου Πολυκράτη, ο Πυθαγόρας έγινε δεκτός στα ιερατεία της Μέμφιδας, της Ηλιούπολης και των Θηβών (Διόσπολη). Αφού υποβλήθηκε σε σκληρές δοκιμασίες, απομόνωση και νηστεία, έμαθε την αιγυπτιακή γλώσσα, τα ιερογλυφικά, την αστρονομία και τη θεολογία τους.
- Βαβυλώνα (12 έτη): Το 525 π.Χ., μετά την κατάκτηση της Αιγύπτου από τον Πέρση βασιλιά Καμβύση, μεταφέρθηκε εκεί ως αιχμάλωτος. Ήρθε σε επαφή με Χαλδαίους αστρολόγους και Πέρσες Μάγους, μυήθηκε στην αριθμολογία, τη μουσική των σφαιρών και τις βαβυλωνιακές μαθηματικές μεθόδους.
Η Σύνδεση με την Ιουδαϊκή Παράδοση
Κατά τη διάρκεια της «Βαβυλώνιας Αιχμαλωσίας», ο Πυθαγόρας συμπορεύτηκε με την εβραϊκή πνευματική ελίτ (προφήτες, ιερείς). Ιστορικοί όπως ο Έρμιππος ο Σμυρναίος, ο Ιώσηπος και ο Φίλων ο Αλεξανδρεύς αναφέρουν ότι ενέταξε ιουδαϊκές διδασκαλίες στη φιλοσοφία του, με τον ασκητικό τρόπο ζωής των Πυθαγορείων να προμηνύει κοινότητες όπως οι Εσσαίοι.
Οι βασικοί άξονες σύγκλισης περιλαμβάνουν:
- Μονοθεϊσμός και «Έν»: Η πυθαγόρεια Μονάδα (Ύψιστος Νους) επηρεάστηκε από τον ανεικονικό μονοθεϊσμό των Ιουδαίων.
- Τετρακτύς και Τετραγράμματο: Το ιερό πυθαγόρειο τρίγωνο με τις 10 τελείες συνδέεται θεωρητικά με το Ιερό Τετραγράμματο (Y.H.W.H.).
- Αριθμολογία και Γεματρία: Η θεώρηση ότι «τα πάντα είναι αριθμοί» ταυτίζεται με την εβραϊκή Γεματρία (μέθοδος αποκωδικοποίησης κειμένων μέσω αριθμητικών αξιών, με τη λέξη να αποτελεί δάνειο από την ελληνική «γεωμετρία»).
Οι Πρακτικές της Πυθαγόρειας Αδελφότητας
Κοινοκτημοσύνη: Η κατάργηση της ατομικής ιδιοκτησίας υπέρ του κοινού ταμείου, πρακτική όμοια με των μετέπειτα Εσσαίων.
Διατροφικοί Νόμοι: Η αυστηρή χορτοφαγία (λόγω μετεμψύχωσης) και η αποχή από τα κουκιά («κυάμων απέχεσθαι») θυμίζουν τους βιβλικούς νόμους περί καθαρών και ακάθαρτων τροφών (Κοσέρ).
Διαβάθμιση Μελών: Η σχολή χωριζόταν στους Ακουσματικούς (αρχάριοι που τηρούσαν πενταετή σιωπή πίσω από ένα παραπέτασμα) και τους Μαθηματικούς (προχωρημένοι που έβλεπαν τον δάσκαλο), αντικατοπτρίζοντας τη σταδιακή μύηση των ανατολικών ιερατείων.Καθαρμοί και Ενδύματα: Η χρήση αποκλειστικά λευκών λινών χιτώνων, τα τελετουργικά λουτρά και οι προσευχές την αυγή αποτελούν τη βάση των ιουδαϊκών ιερατικών καθαρμών.
ΥΓ.Το κείμενο είναι αφιερωμένο από τον γραφών στην αποκαλούμενη προσωπικότητα ως ψίχουλο.
(Σημείωση: Η άποψη ορισμένων σύγχρονων ερευνητών ότι η αρχαία Ελλάδα δεν διέθετε δικό της μυστικισμό είναι ανιστόρητη, καθώς παραβλέπει γηγενείς παραδόσεις όπως τα Ορφικά και τα Ελευσίνια Μυστήρια, τα οποία προϋπήρχαν ή αναπτύχθηκαν παράλληλα)