vima365

Με καταγωγή από τον Πύργο Ηλείας και βαθιές μικρασιατικές ρίζες που μπολιάζουν τη σκέψη και το συναίσθημά της, η Βάσω Ιορδάνου Κοσμίδου αποτελεί μια ιδιαίτερη και ευαίσθητη φωνή στα νεοελληνικά γράμματα. Ποιήτρια, συγγραφέας, δοκιμιογράφος, αλλά και ενεργός πολίτης με πολυετή προσφορά στην παιδεία και τον πολιτισμό, καταφέρνει να συνδυάζει την οργανωτική της σκέψη με την απόλυτη ποιητική ελευθερία.

Με ένα πλούσιο συγγραφικό έργο που εκτείνεται από τα «Άτιτλα Μικρά» έως τα πρόσφατα «Έφιππος Έφηβος Ήλιος» και «Αγγελτήριο Ζωής», καθώς και με διεθνείς διακρίσεις και παρουσία σε αγγλόφωνες ανθολογίες, η δημιουργός μοιράζεται μαζί μας τις σκέψεις της.

Σήμερα, φιλοξενείται στο vima365.gr σε μια εκ βαθέων συζήτηση για τη δύναμη της μνήμης, τη σιωπή των συμβόλων, τη σχέση της με τη νέα γενιά και την τέχνη ως πυξίδα στους ταραγμένους καιρούς μας.

Είναι μια βαθιά και βαρύνουσα ερώτηση αυτή για εμένα.
Γιατί όταν κάποιος έχει μικρασιατικές ρίζες και μεγάλωσε ακούγοντας τις ιστορίες των παππούδων ή των προπαππούδων του, δεν κληρονομεί μόνο γεγονότα. Κληρονομεί έναν τρόπο να βλέπει τον κόσμο.
Οι αφηγήσεις αυτές μπορούν να τον επηρεάσουν με πολλούς τρόπους, όπως :
Να αποκτήσει έντονη αίσθηση της ιστορικής συνέχειας, να νιώθει ότι αποτελεί κρίκο μιας μεγάλης αλυσίδας.
Να αναπτύξει βαθιά ευαισθησία απέναντι στον ξεριζωμό, στους πρόσφυγες, στην αδικία και στην απώλεια της πατρίδας.
Να αισθάνεται υπερηφάνεια για τον πολιτισμό, τις παραδόσεις, τη γλώσσα, τη μουσική και τις αξίες που διέσωσαν οι πρόγονοί του.
Να κουβαλά, ακόμη και χωρίς να το αντιλαμβάνεται, ένα αίσθημα νοσταλγίας για τόπους που δεν γνώρισε ποτέ, αλλά τους γνώρισε μέσα από τις αφηγήσεις.
Όλα αυτά λοιπόν κουβαλώ με υπερηφάνεια, αγάπη και σεβασμό μέσα μου.
Σε πολλές ιστορίες και διηγήματά στο βιβλίο μου « Το αγνάντεμα της μνήμης», οι αφηγήσεις αυτές παίζουν καθοριστικό ρόλο, αλλά και σε όλα τα βιβλία μου υπάρχει μέσα τους η μνήμη αυτή, των αλησμόνητων πατρίδων και των ανθρώπων που βίωσαν την προσφυγιά.
Θα κλείσω την απάντηση μου με αυτό: «Οι πρόγονοι μάς κληροδοτούν δύο πατρίδες, εκείνη που έχασαν και εκείνη που κατάφεραν να ξαναχτίσουν. Η πρώτη ζει στη μνήμη, η δεύτερη στις πράξεις μας».
Οι μνήμες αυτές με συνοδεύουν πάντα ως φως και όχι ως βάρος και για αυτό όσο γράφω θα με εμπνέουν.

2.«Με σπουδές στο Μάρκετινγκ και τη Διοίκηση Επιχειρήσεων —έναν χώρο ορθολογισμού και δομής— πώς προέκυψε η ανάγκη για την ποιητική και λογοτεχνική έκφραση; Ήταν μια εσωτερική «δραπετεύουσα σκέψη» που ζητούσε διέξοδο;»Ανάγκη της ψυχής μου να δραπετεύει! Ανάγκη στον εσωτερικό μου κόσμο να αντιστέκεται, να αντιδρά στο κακό, να αγκαλιάζει το κάθε καλό και την αγάπη!Λένε ότι η Ποίηση λυτρώνει.
Προσωπικά πιστεύω, ότι είναι «η γέφυρα» για την ανθρώπινη επικοινωνία και την συναισθηματική (καθημερινή) λύτρωση, μέσα από τα αδιέξοδα και τα προβλήματα.
Γι’ αυτό γράφω καθημερινά και για τούτο τον σημαντικό, για μένα λόγο επικοινωνώ με τον κόσμο. Για «να μιλήσουμε» μέσα από την ελπίδα, την δύναμη ή και τον πόνο του στίχου ή του κάθε κειμένου.
Η γραφή για μένα ήταν πάντα το καταφύγιο της ψυχής μου απέναντι στις απαιτήσεις της δουλειάς μου.
Ήταν η ισορροπία ανάμεσα στον ορθολογισμό και στο συναισθηματικό.
Ήταν πολλές, άπειρες οι δραπετεύουσες σκέψεις

3. «Από τα “Άτιτλα Μικρά” του 2017 φτάσαμε πρόσφατα στο “Αγγελτήριο Ζωής” (2026). Κοιτάζοντας αυτή τη διαδρομή σχεδόν μιας δεκαετίας, ποια νιώθετε ότι είναι η μεγαλύτερη εσωτερική μετατόπιση στην ποιητική σας φωνή;»

Μέσα στους θορύβους τής εποχής, η ποίηση υψώνει την δική της φωνή.
Στίχοι που γεννιούνται από πληγές και αγωνίες, από ταραγμένα γεγονότα που σκιάζουν τον κόσμο, αλλά και από τον παλμό της καρδιάς που συνεχίζει να ερωτεύεται, να ονειρεύεται,
να ελπίζει.
Η ποίηση δεν είναι απλώς λέξεις σε μια σελίδα. Είναι η ανάσα τής ψυχής μας, η αντανάκλαση του κόσμου γύρω μας και του αθέατου κόσμου που κρύβουμε μέσα μας. Είναι ο τρόπος με τον οποίο προσπαθούμε να δώσουμε φωνή στο άρρητο, να δούμε φως μέσα στο σκοτάδι, να πούμε όσα δεν χωρούν σε καμία άλλη μορφή λόγου.
Η ποίηση είναι το αδιάψευστο αποτύπωμα του ανθρώπου μέσα στον χρόνο, η αγωνία του να κατανοήσει τον κόσμο, να
συλλάβει το αδιανόητο, να μεταπλάσει τον πόνο, τη χαρά και τον έρωτα σε λόγο.
Σε όλες τις ποιητικές συλλογές μου, σε κείμενα μου, άρθρα, διηγήματα, ο λόγος μου δεν περιορίζεται σε μια αισθητική καταγραφή, γίνεται μαρτυρία.

Μαρτυρία μιας εποχής που κλονίζεται από γεγονότα, κοινωνικές αναταράξεις και αβεβαιότητες, αλλά και μιας ψυχής που δεν παύει να αναζητά το φως μέσα στο σκοτάδι.
Τα ποιήματα μου συνομιλούν με τον κόσμο γύρω τους, δίνοντας φωνή σε καταστάσεις που πληγώνουν, συγκλονίζουν, ή μας υποχρεώνουν να αναμετρηθούμε με τα όρια τής ανθρώπινης ύπαρξης. Και όμως, μέσα από αυτή την διαρκή συνάντηση με το τραγικό, αναδύεται και ο έρωτας, όχι ως φυγή, αλλά ως βεβαίωση της ίδιας της ζωής, ως υπενθύμιση ότι το ανθρώπινο
ον παραμένει φως ακόμη και μέσα στις πιο σκοτεινές νύχτες.
Αυτά με λίγα λόγια άλλωστε το τονίζω πάντα, αυτά θέλω να αναδείξω με το γραπτό μου λόγο.

4. «Στο έργο σας συναντάμε τίτλους όπως “Να ακούς τις Σιωπές των Αγαλμάτων” αλλά και “Έρωτος… Δρόμοι Ψυχής”. Τι είναι αυτό που σπρώχνει έναν ποιητή να ακούσει τη σιωπή και ποιος είναι ο ρόλος του έρωτα ως κινητήρια δύναμη στη ζωή και την τέχνη;»Είναι ένα ερώτημα που ακουμπά δύο από τις πιο βαθιές πηγές της δημιουργίας, τη σιωπή και τον έρωτα. Θα έλεγα ότι οι δύο αυτές δυνάμεις δεν είναι αντίθετες αλλά η μία γεννά την άλλη.
Σαν ποιήτρια δεν ακούω απλώς τη σιωπή, αλλά με σπρώχνει προς αυτήν μια εσωτερική ανησυχία, η αίσθηση ότι η πραγματικότητα δεν εξαντλείται σε όσα λέγονται. Εκεί όπου οι περισσότεροι ακούνε την απουσία ήχου, εγώ ανακαλύπτω μια άλλη γλώσσα. Η σιωπή γίνεται τόπος αποκάλυψης. Μέσα της αναδύονται οι μνήμες, οι φόβοι, οι ελπίδες, οι απώλειες και οι πιο λεπτές αποχρώσεις της ανθρώπινης ψυχής.
Πολλές φορές στρέφομαι στη σιωπή επειδή γνωρίζω πως οι σημαντικότερες αλήθειες δεν φωνάζουν, ψυθιρίζουν και χρειάζεται εσωτερική ησυχία για να τις ακούσεις.
Πχ όπως τα αγάλματα κρύβουν μέσα στην σιωπή τους αλήθειες, αλλά και την ψυχή του εκάστοτε καλλιτέχνη.Ο έρωτας από την άλλη, είναι η μεγάλη κινητήρια δύναμη. Όχι μόνο ως σχέση ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, αλλά ως ορμή προς την ζωή, προς την ομορφιά, προς την υπέρβαση του εαυτού. Είναι η δύναμη που κάνει τον άνθρωπο να επιθυμεί να βγει από τα όριά του και να συναντήσει κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο.Στην τέχνη, ο έρωτας λειτουργεί σαν φωτιά. Δεν εμπνέει μόνο όταν εκπληρώνεται, αλλά και όταν μένει ανεκπλήρωτος. Η προσμονή, η νοσταλγία, η απώλεια, ακόμη και η ματαίωση, μεταμορφώνονται σε λέξεις για εμένα Γι’ αυτό τόσο συχνά τα σπουδαιότερα έργα γεννιούνται όχι από την ευτυχία, αλλά από την ένταση μιας επιθυμίας.Θα έλεγα ακόμα ότι η σιωπή και ο έρωτας συνδέονται βαθιά. Ο αληθινός έρωτας δεν εξαντλείται στα λόγια, αφήνει πάντα ένα υπόλοιπο ανείπωτου. Και η ποίηση γεννιέται ακριβώς για να πλησιάσει αυτό το ανείπωτο, γνωρίζοντας πως ποτέ δεν θα το κατακτήσει ολοκληρωτικά.Κλείνω την απάντηση με αυτό, η σιωπή μου προσφέρει το βάθος και ο έρωτας την κίνηση. Από τη συνάντηση αυτών των δύο γεννιέται η τέχνη, μια προσπάθεια να ειπωθεί αυτό που κατά βάθος, δεν μπορεί ποτέ να ειπωθεί ολοκληρωτικά.

5. «Το 2025 κυκλοφόρησε ο “Έφιππος Έφηβος Ήλιος” και το 2026 το “Αγγελτήριο Ζωής”. Τι συμβολίζουν για εσάς αυτοί οι δύο τίτλοι και τι μηνύματα φέρνουν στον αναγνώστη του σήμερα;»

« Έφιππος έφηβος Ήλιος» και «Αγγελτηρίου Ζωής»:
Δύο τίτλοι βιβλίων μου που πιστεύω ο ένας συμπληρώνει τον άλλον και τα περιεχόμενά τους στέλνουν μηνύματα φωτός όπως ο Ήλιος φωτίζει σκοτάδια και δείχνει το δρόμο Ζωής.
Γιατί:
1. «Η ποίηση είναι το αγγελτήριο που μας θυμίζει ότι η ζωή
ακόμα και μέσα στο χάος, παραμένει θαύμα σαν κάθε ανατολή φωτίζεται από τον υπέρλαμπρο ήλιο».
2. «Ό,τι πονά στο σκοτάδι και ό,τι αγαπά στο φως, ζητά να γίνει Ζωή»
3. «Μέσα στον κόσμο που τρέμει στο σκοτάδι, ο στίχος είναι σαν Ήλιος, η πιο σταθερή φωνή της ψυχής, το ΑΓΓΕΛΤΗΡΙΟ ΖΩΗΣ».
4. «Ο έρωτας και ο πόνος είναι οι δύο δρόμοι που οδηγούν στην ίδια αλήθεια την ανθρώπινη ύπαρξη. Ήλιος και Αγγελτήριο Ζωής».
5. «Η ζωή δεν αναγγέλλεται με κραυγές, αλλά με ψιθύρους που αντέχουν στον χρόνο, όπως ο Ήλιος δύει και ανατέλλει με σιωπή και ψίθυρους μηνυμάτων, αρκεί εμείς να τα ακούμε».
6. «Αγγελτήριο Ζωής, η τέχνη της ψυχής να βρίσκει φωνή, υπό το φως του Ήλιου».
7. «Τα βιβλία μου είναι ένα παράθυρο που ανοίγει στον εσωτερικό κόσμο, άλλοτε αφήνουν το φως να πλημμυρίσει τον αναγνώστη και άλλοτε τον καλούν να βαδίσει σε μονοπάτια σκιερής περισυλλογής.
8. « Η ποίηση μου γεννιέται μέσα από ένα βλέμμα που ξέρει
να συλλαμβάνει τις λεπτομέρειες από την καρδιά που αντέχει να νιώσει τις ανάγκες, τους καημούς, τις χαρές του ανθρώπου και να συνομιλούν με σιωπές ή κραυγές.
Τα βιβλία μου είναι μια τέτοια συνομιλία, ένα ταξίδι ανάμεσα στις λέξεις και στις σιωπές τους, ανάμεσα στην πραγματικότητα και στα όνειρα τους.
Είναι ο κύκλος ζωής που διαγράφει ο Ήλιος για να δώσει πνοή σε κάθε τι που ανασαίνει!
Και στα δύο βιβλία μου , η ποίηση γίνεται καταφύγιο, εξομολόγηση και γέφυρα ΠΟΥ ΜΕ ΤΕΧΝΗ ΕΝΩΝΕΙ, ΤΟ
ΕΓΩ με το ΕΜΕΙΣ, ΤΟΝ ΧΡΟΝΟ με την ΑΙΩΝΙΟΤΗΤΑ.

6. «Έχετε μια έντονη παρουσία στις Επιτροπές Παιδείας, σε Συλλόγους Γονέων και πολιτιστικούς φορείς της Καισαριανής. Πώς συνομιλεί η ιδιότητα της ποιήτριας με την ενεργό δράση στα κοινά;»

Η ποίηση καλλιεργεί την ευαισθησία, ενώ η ενεργός συμμετοχή μου στα κοινά τη μετατρέπει σε πράξη. Η ποιήτρια αφουγκράζεται τον άνθρωπο και την εποχή της, ενώ ο ενεργός πολίτης αναλαμβάνει την ευθύνη να συμβάλει στη βελτίωσή τους. Έτσι, ο λόγος και η δράση δεν αντιπαρατίθενται, αλλά συμπληρώνουν ο ένας την άλλη.
Με λίγα λόγια η ιδιότητα της ποιήτριας δίνει φωνή στην ανθρώπινη εμπειρία, ενώ η δράση στα κοινά μεταφέρει αυτή τη φωνή από τον στίχο στην κοινωνία.
Από το λόγο στην πράξη.

7.«Ως Σύμβουλος Λογοτεχνικής Έκφρασης στη Λεόντειο Σχολή Αθηνών, ήρθατε σε άμεση επαφή με παιδιά και νέους. Ποιες αγωνίες διακρίνετε στη νέα γενιά και πώς μπορεί η ποίηση να λειτουργήσει ως καταφύγιο ή ως πυξίδα για ένα παιδί σήμερα;»

Πιστεύω αυτή η επαφή μου με τους μαθητές Γυμνασίου και Λυκείου ήταν ότι πολυτιμότερο στην λογοτεχνική πορεία μου, γιατί ένιωσα να δίνω αλλά περισσότερα να παίρνω, η πυξίδα που αναφέρεστε στην ερώτηση έδειξε και σε μένα δρόμους γνώσης.
Προσπαθώντας να μεταδώσεις κάτι στους μαθητές, έφηβους και νέους, μαθαίνεις από κοντά τις ανησυχίες τους, τους φόβους τους για το που πηγαίνει μια κοινωνία, μαθαίνεις τα θέλω τους. Και πιστέψτε με δεν είναι έτσι όπως θέλουν πολλάκις τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης και Ενημέρωσης να παρουσιάσουν τους εφήβους και νέους, έχουν ενσυναίσθηση, ξέρουν τις κοινωνικές υποχρεώσεις τους, αλλά ξέρουν να απαιτούν για το μέλλον τους.
Βλέπουν την ποίηση και γενικά τις τέχνες ως μέσο έκφρασης.
Η συμμετοχή ήταν τεράστια και γέμιζε πάντα το αμφιθέατρο.
Και φυσικά η μεγαλύτερη αγωνία τους το μέλλον, το περιβάλλον, οι πόλεμοι, και η κάθε μορφή βίας, αλλά και η απομόνωση ενός μέρους των εφήβων στις γυάλινες οθόνες. Ο μιμητισμός και η επανάληψη άσχημων προτύπων που συνεχώς προβάλλονται μέσα σε αυτές.

8. «Ποιήματά σας περιλαμβάνονται στην αγγλόφωνη An Anthology of Modern Greek Poetry, αλλά και σε διεθνείς ανθολογίες. Πόσο «οικουμενική» είναι η ελληνική ποίηση σήμερα και πώς αισθάνεστε όταν ο λόγος σας ταξιδεύει σε άλλες γλώσσες και κουλτούρες;»

Μια ερώτηση που με «πληγώνει» λίγο, γιατί η Ελληνική ποίηση βρίσκει περισσότερους ένθερμους θαυμαστές και αναγνώστες σε άλλες χώρες.
Και δεν είναι μόνο διαπίστωση δική μου, αλλά και εκδοτικών οίκων που οι αριθμοί πωλήσεων ποιητικών συλλογών απογοητεύουν…
Άρα για μένα είναι ηρωικό που προσπαθούμε κάποιοι ποιητές ποιήτριες και εκδίδουμε ποιητικές συλλογές ή δημοσιεύουμε ποίηση στο διαδίκτυο.

Όταν βλέπω την ανταπόκριση και το αγκάλιασμα της ποίησης μου από αναγνώστες όλου του κόσμου, νιώθω ευγνωμοσύνη, χαρά και τιμή!
Πιστεύω ότι άνθρωποι που αγαπούν και αγκαλιάζουν την ποίηση σε όποια γλώσσα, ανήκουν στην ίδια κουλτούρα. Γιατί αγκαλιάζουν περισσότερο τα μηνύματα και τα μηνύματα τα δικά μου είναι οικουμενικά γιατί μιλούν για αγάπη, έρωτα, αλλά αποζητούν την ειρήνη, την δικαιοσύνη, είναι ενάντια σε κάθε μορφή βίας, αγκαλιάζει δε πάντα το όνειρο ενός παιδιού για μια οικουμενική ειρήνη και ελευθερία.

9. «Έχετε επιλέξει να μοιράζεστε και ανέκδοτες ποιητικές σας συλλογές στο διαδίκτυο. Πιστεύετε ότι τα νέα μέσα απελευθερώνουν την ποίηση και φέρνουν τον δημιουργό πιο κοντά στο κοινό του;»

Αυτό πιστεύω! Διαφορετικά ποιος ο λόγος να τα δημοσίευα;
Θα πω μάλιστα, ευτυχώς που υπάρχει και το διαδίκτυο, γιατί όπως ανέφερα και στην προηγούμενη ερώτησή σας, το βιβλίο της ποίησης δεν αγοράζεται εύκολα… Έτσι ο δημιουργός έρχεται κοντά στον αναγνώστη με δημοσιεύσεις διαδικτυακά.
Για μένα το διαδίκτυο είναι εργαλείο που πρέπει να το εκμεταλλευτούν όλοι οι δημιουργοί, βεβαίως με τον πιο σωστό τρόπο.

10. «Αν έπρεπε να ξεχωρίσετε έναν στίχο σας ή μια θεμελιώδη σκέψη ως ένα «Αγγελτήριο Ζωής» για τους αναγνώστες του viva365. gr , ποιος/ποια θα ήταν αυτή;»

Δύσκολη η απάντηση, γιατί όλα τα ποιήματα του βιβλίου: ΑΓΓΕΛΤΗΡΙΟ ΖΩΗΣ, έχουν τουλάχιστον ένα κάποιο μήνυμα για τους αναγνώστες που θα το μελετήσουν. Όμως οφείλω να απαντήσω:
«Στεγασε εντός σου τα χελιδόνια,
γίνε ο ουρανός τους.
Ήρθε η στιγμή στο τίποτα ν’ αντισταθείς»

Αν μου επιτρέπεται να κλείσω με το ποίημα που έχει τον ίδιο τίτλο του βιβλίου μου και πιστεύω πως είναι μήνυμα αφύπνισης:

Αγγελτήριο Ζωής

Αναγγελία θανάτου.
Σε λίγο καιρό θα σε ξεχάσουν οι πάντες.
Θα σταματήσουν να ηχούν οι παλμοί σου
στον άνεμο της ζωής,
θα σταματήσουν οι ανάσες σου
να ζεσταίνουν αγκαλιές,
τα λόγια σου φτερά θα βγάλουν,
μαζί σου θα μεταναστεύσουν.
Άραγε, για πού;
Ίσως, μείνουν κάνα δυο γραμμένα
σε λευκούς κόρφους βιβλίων,
ή στις κοντινές μνήμες.
Αναγγελία θανάτου.
Στην αρχή, ένα μούδιασμα απ’ το νέο,
θα το γράψουν ίσως σε στύλους φωτός,
σε στάσεις λεωφορείων,
σε ακατοίκητους τοίχους.
Μια φευγαλέα ματιά θα ρίξουν
οι διαβάτες από απορία
και θα συνεχίσουν τον δρόμο τους,
ανυποψίαστοι άνθρωποι,
που βιάζονται να πάνε κάπου,
χωρίς να διαβάζουν το όνομα που γράφει:
«Αποβιώσασα Ζωή»
Δεν είδαν το ονοματεπώνυμό τους
κι ίσως ήταν ένα «Αγγελτήριο Ζωής».

Αντί Επιλόγου

Η συνομιλία με τη Βάσω Ιορδάνου Κοσμίδου αφήνει την αίσθηση πως η ποίηση δεν είναι απλώς μια παράταξη λέξεων στο χαρτί, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που αναπνέει μέσα από την κοινωνική προσφορά, την ανάκληση της μνήμης και την αγάπη για τον άνθρωπο.

Σε μια εποχή που οι ταχύτητες μας προσπερνούν, ο λόγος της μας υπενθυμίζει την αξία του να «ακούμε τις σιωπές» και να αναζητούμε το φως ακόμα και στα πιο σκοτεινά περάσματα. Την ευχαριστούμε θερμά για τη γόνιμη αυτή κατάθεση ψυχής στο vima365.gr και της ευχόμαστε το «Αγγελτήριο Ζωής» της να συνεχίσει να ταξιδεύει και να αγγίζει τις καρδιές των αναγνωστών.