vima365

«Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού: Ταξιδεύοντας στον χρόνο και την κοινωνική προσφορά μέσα από 17 βιβλία» Συνέντευξη στην Λιλικα Αρνακη

   «Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού: Ταξιδεύοντας στον χρόνο και την κοινωνική προσφορά μέσα από 17 βιβλία»

Συνέντευξη στην Λιλικα Αρνακη

• Υπάρχουν δημιουργοί που αντιλαμβάνονται την τέχνη όχι ως μέσο προβολής ή εμπορικής επιτυχίας, αλλά ως μια εσωτερική ανάγκη, μια πράξη αγάπης και μια ουσιαστική προσφορά προς τον συνάνθρωπο.
• Η συγγραφέας Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού ανήκει αναμφισβήτητα σε αυτή την κατηγορία.Με καταγωγή από την Ελασσόνα, παιδικά χρόνια στη Σάμο, σπουδές στην Αγγλία και μια ζωή γεμάτη μετακινήσεις ανά την Ελλάδα, η ίδια βρήκε τον μόνιμο λιμένα της στα αγαπημένα της Χανιά. Εκεί, εδώ και τρεις δεκαετίες, υπηρετεί με συνέπεια τον λόγο και τον πολιτισμό.
• Το συγγραφικό της έργο εκτείνεται σε 17 βιβλία —από αστυνομικά μυθιστορήματα εποχής και ευθυμογραφήματα μέχρι αυτοβιογραφικά κείμενα— τα οποία εκδίδει η ίδια εκτός εμπορίου και διανέμει δωρεάν, τιμώντας τη μνήμη του πεσόντος, πιλότου αδελφού της.Με έντονη κοινωνική και εθελοντική δράση σε φορείς της πόλης, αλλά και τακτική παρουσία στον τοπικό τύπο, η Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού συνεχίζει να μοιράζεται τις ιστορίες της σε ζεστές, ανθρώπινες συναντήσεις με αναγνώστες.
• Σήμερα, στο VIMA365.GR, μας υποδέχεται στον δημιουργικό της κόσμο, μιλά για τη φιλοσοφία της δωρεάν προσφοράς, τη βαθιά της αγάπη για την ιστορία και τα Χανιά, καθώς και για το νέο της βιβλίο που έρχεται να ολοκληρώσει μια σπουδαία ιστορική τριλογία.

   Λιλικα Αρνακη :    Γεννηθήκατε στην Ελασσόνα, μεγαλώσατε στη Σάμο, ζήσατε στην Αγγλία και σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, για να ριζώσετε τελικά στα Χανιά.

   Πώς επηρέασε αυτή η συνεχής γεωγραφική μετακίνηση τη ματιά σας ως συγγραφέα και πώς «μπολιάζει» τους λογοτεχνικούς σας κόσμους;

  Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :  Νομίζω πως οι συνεχείς μετακινήσεις μου ανά την
Ελλάδα και το εξωτερικό, πλούτισαν τη ζωή μου, πλάτυναν τους ορίζοντές μου, μ’ έκαναν αυτό που είμαι: κοινωνική, δεκτική, ευπροσάρμοστη και γεμάτη εικόνες, ακούσματα και συναισθήματα.

Σίγουρα όλη αυτή η επικοινωνία κι η γνωριμία με καινούργιους κόσμους επηρέασε και τις λογοτεχνικές μου αναζητήσεις, καθώς έδωσε τροφή για έμπνευση, κι ενδυνάμωσε την επιθυμία μου να καταθέσω στο χαρτί και να μοιραστώ όλα όσα είδα, έζησα κι αποκόμισα απ’ τον κόσμο γύρω μου!

Λιλικα Αρνακη :    Στα έργα σας ταξιδεύετε τον αναγνώστη σε συγκεκριμένες ιστορικές περιόδους, όπως τα Χανιά της Κρητικής Πολιτείας ή η Σάμος του 1912-14. Τι είναι αυτό που σας ελκύει στο παρελθόν και πώς καταφέρνετε να αναβιώσετε την ατμόσφαιρα εκείνων των εποχών;

Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :   Με μαγεύει η επιστροφή στο άλλοτε! Το ταξίδι σε
τόπους και χρόνους περασμένους…

Κι έτσι βρήκα την υπομονή και τη δύναμη να κάθομαι απ’ το 2004 έως και το 2012, ώρες ολόκληρες στο Ιστορικό Αρχείο Κρήτης και στην Δημοτική Βιβλιοθήκη Χανίων, και να ξεφυλλίζω παλιά έντυπα για να μπω στο πνεύμα της εποχής εκείνης και να την μεταφέρω στο χαρτί.

Αντλούσα τις πληροφορίες μου απ’ το πρωτογενές υλικό – εφημερίδες, περιοδικά και παλιά βιβλία- μια που τον καιρό εκείνο δεν είχε ακόμα ολοκληρωθεί η ψηφιοποίηση των αρχείων. Κατάφερα πιστεύω, μέσα από την επισταμένη αυτή μελέτη να προσεγγίσω τους ήρωές μου όσο πιο ρεαλιστικά γινόταν.

Στο Σαμιακό μου μυθιστόρημα εποχής δεν είχα αυτή την δυνατότητα. Προμηθεύτηκα ωστόσο από τη Σάμο, αρκετούς τόμους με τη λαογραφία και την ιστορία του νησιού πουγνώριζα καλά,  αφού είχα περάσει εκεί μερικά απ’ τα καλύτερα παιδικά μου χρόνια.

Λιλικα Αρνακη :   Τα 17 βιβλία σας αποτελούν μικρές αυτοεκδόσεις εκτός εμπορίου, οι οποίες διανέμονται δωρεάν στη μνήμη του πεσόντος πιλότου αδελφού σας. Μιλήστε μας γι αυτή τη βαθιά συγκινητική απόφαση.

Πώς λειτουργεί για εσάς η γραφή ως
γέφυρα μνήμης και κοινωνικής προσφοράς;

Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :  Μια μεγάλη απώλεια της ζωής μου ο χαμός του μονάκριβου αδελφού στα 24 του! Μια ανοιχτή πληγή που δεν κλείνει ποτέ… Κι αυτός είναι κι ο λόγος που κάποια μέρα πήρα μολύβι και χαρτί κι άρχισα να γράφω τα πρώτα κομμάτια απ’ «ΤΑ ΠΑΙΔΙΚΑ ΜΟΥ ΧΡΟΝΙΑ…» του 2003, τα αφιερωμένα σ’ αυτόν.

Την ίδια χρονιά έβγαλα και την «ΠΑΓΑΝΑ» το πρώτο μου αστυνομικό μυθιστόρημα. Αρκετά τεύχη απ’ τα δυο αυτά βιβλία δοθήκαν για φιλανθρωπικό σκοπό στη μνήμη του αδελφού, ενώ τα υπόλοιπα χαρίστηκαν σε φίλους και γνωστούς.

Στο μεταξύ με ανακάλυψαν οι βετεράνοι λογοτέχνες της πόλης μας, με αγκάλιασαν, είπαν τον καλό τους λόγο δημόσια και μου έδωσαν φτερά να πετάξω.

Έτσι συνέχισα να γράφω, να εκδίδω και να χαρίζω την πνευματική μου εργασία σαν μια ταγμένη πλέον, προσφορά στην κοινωνία…

Λιλικα Αρνακη :    Σε μια εποχή έντονης εμπορευματοποίησης της τέχνης, εσείς επιλέγετε συνειδητά να απέχετε από το εμπόριο βιβλίου. Πόση ελευθερία δίνει σε έναν δημιουργό το να γράφει μακριά από τους κανόνες της αγοράς και του κέρδους;

  Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :   Κάνω κάτι που αγαπώ, αδέσμευτα και χωρίς υποχρεώσεις, και το μοιράζομαι! Η ζωή τα έφερε έτσι και βρέθηκα με 17 βιβλία και πάνω από 800 δημοσιεύματα στα «Χανιώτικα νέα»! Σέβομαι ωστόσο τον επαγγελματία συγγραφέα ή ζωγράφο, κι έχω κατά καιρούς στηρίξει με τον καλό μου λόγο στην εφημερίδα, πολλούς λογοτέχνες και καλλιτέχνες, όπως και διάφορους Συλλόγους και Σωματεία.

Φυσικά τα πράγματα δεν ήταν πάντα εύκολα!

Το γράψιμο είναι μια δύσκολη υπόθεση. Δεν αρκεί μόνο το ταλέντο! Θέλει χρόνο, ξενύχτια, υπομονή κι επιμονή, συνεχή ενημέρωση αμεροληψία, και φυσικά τις σχετικές θυσίες για να μπορέσεις ν’ ανταποκριθείς στις ανάγκες της έκδοσης.

Εδώ να προσθέσω πως η ενασχόληση μου με τη λογοτεχνία λειτούργησε θεραπευτικά στην πορεία της ζωής μου!

Απασχολούσε δημιουργικά το μυαλό και με βοήθησε τα μέγιστα ν’ ανταπεξέλθω στις δυσκολίες, στις αρρώστιες και τους θανάτους που έφερε ο καταλύτης χρόνος…

Λιλικα Αρνακη :   Προτιμάτε να παρουσιάζετε τα έργα σας σε μικρές ομάδες φίλων, σε καφέ και χώρους πολιτισμού, όπου όλοι γίνονται μια παρέα και συζητούν.

Τι κερδίζετε από αυτή την άμεση, σχεδόν ιεροτελεστική επαφή με τους αναγνώστες σας που δεν θα τη βρίσκατε σε μια τυπική, μεγάλη βιβλιοπαρουσίαση;

  Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :   Για μένα που μεγάλωσα σε άλλες εποχές, η άμεση επαφή με τον συνάνθρωπο είναι σημαντική κι αυτές οι μικρές, λογοτεχνικές βραδιές που διοργανώνω σε καφέ ή σε χώρους πολιτισμού δίνουν τη δυνατότητα στους συμμετέχοντες να βρεθούν με ανθρώπους που αγαπούν το διάβασμα, να λάβουν μέρος στην παρουσίαση και να εκφράσουν γνώμες κι απόψεις.

Συνήθως κάνω έναν σύντομο πρόλογο, όλοι διαβάζουμε ένα κομμάτι, συζητάμε τα θέματά του κι η ώρα κυλά ευχάριστα μέσα σε μια ατμόσφαιρα ήρεμη και φιλική. Πάντα περνάμε καλά σ’ αυτές τις συναντήσεις, γαληνεύει ο νους κι η ψυχή, και νομίζω πως τελικά βγαίνουμε όλοι κερδισμένοι!

Λιλικα Αρνακη :   Έχετε υπηρετήσει μια τεράστια γκάμα ειδών: αστυνομικό μυθιστόρημα, ευθυμογράφημα, αυτοβιογραφία, δοκίμιο.

Υπάρχει κάποιο από αυτά τα είδη στο οποίο νιώθετε ότι εκφράζεστε πιο αυθεντικά, ή το καθένα καλύπτει μια διαφορετική εσωτερική σας ανάγκη;

   Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :   Όλα παίζουν τον ρόλο τους! Μέσα μου υπήρχε πάντα ο μικρός… «ντεντέκτιβ» που διάβαζε μ’ ενδιαφέρον τα βιβλία του αστυνομικού πατέρα.

Έτσι η υπόθεση μυστηρίου δεν λείπει από κανένα μυθιστόρημά μου, ακόμα κι αν δεν είναι αστυνομικό!

Το ευθυμογράφημα έρχεται και με βρίσκει μόνο του! Καταγράφεται στο λεπτό, σε κομμάτια χαρτί, όταν κατιτί που αφορά την κοινωνία και τον άνθρωπο μ’… ενοχλεί και μου… επιβάλλει ν’ ασχοληθώ μαζί του!

Το πιο βαρύ δοκίμιο δεν πάει πίσω. Βρίσκει κι αυτό τον χρόνο του να με απασχολήσει.

Κι όσο για τα αυτοβιογραφικά βιβλία, ήταν κι αυτά μια ανάγκη να μιλήσω για την όμορφη εποχή των παιδικών μας χρόνων, για τους αγαπημένους μας που δεν είναι πια κοντά μας, για ό,τι έφυγε, άλλα μένει πάντα μέσα μας…

Λιλικα Αρνακη :    Εκτός από τη συγγραφή, έχετε ασχοληθεί με τη ζωγραφική και την αρθρογραφία στα «Χανιώτικα νέα». Πώς συνομιλούν αυτές οι τέχνες μεταξύ τους μέσα σας;

Η ζωγραφική σάς βοηθά να «δείτε» τις σκηνές που γράφετε;

 Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :    Σίγουρα! Νομίζω ότι η ζωγραφική κι η συγγραφή είναι αλληλένδετες και η μια συμπληρώνει την άλλη.

Η ιδέα μιας εικόνας, ενός πίνακα που χτίζεται σιγά-σιγά στον νου για να καταλήξει στον μουσαμά και να υλοποιηθεί με το πινέλο και τα χρώματα, θα μπορούσε να γίνει και κείμενο. Εδώ τον πρώτο λόγο θα έχουν αρχικά το μπλοκ και το μαρκαδοράκι μου, που θα βοηθήσουν να στηθεί το κομμάτι, που θα χρειαστεί κι αυτό τον χρόνο του μέχρι την τελική του ολοκλήρωση.

Όσο για την αρθρογραφία ξεκίνησα καταθέτοντας δημόσια τον καλό μου λόγο για βιβλία ή εικαστικά δρώμενα της πόλης μας, με τα χρόνια ωστόσο πέρασα και σε άρθρα άποψης, διηγήματα κι ευθυμογραφήματα και θα συνεχίζω όσο μου το επιτρέψουν η έμπνευση και οι δυνάμεις μου…

Λιλικα Αρνακη :    Η παρουσία σας στα πολιτιστικά και κοινωνικά δρώμενα των Χανίων είναι έντονη (Ερυθρός Σταυρός, Λύκειο Ελληνίδων, Όμιλος Φίλων της Τέχνης κ.ά.).

Πόσο σημαντικό είναι για έναν πνευματικό άνθρωπο να μην κλείνεται στο «ελεφαντόδοντο πύργο» του, αλλά να λερώνει τα χέρια του με την προσφορά στην κοινότητα;

Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :    Αδυνατώ να δεχτώ την άποψη πως ο πνευματικός δημιουργός πρέπει να είναι εσωστρεφής, μοναχικός κι απρόσιτος! Η κοινωνία είναι δίπλα μας και είμαστε μέλη της! Γι΄ αυτήν άλλωστε γράφουμε και σ’ αυτήν απευθυνόμαστε!

Χαίρομαι που από το 2003, που έδωσα στον αναγνώστη τα δυο πρώτα βιβλία κι άρχισα να στέλνω κείμενά μου στα «Χανιώτικα νέα», δεν σταμάτησα να υπηρετώ τον τόπο μου με τονα ή τον άλλο τρόπο!

Λιλικα Αρνακη :   Αυτό το διάστημα εργάζεστε πάνω στο τρίτο βιβλίο εποχής, τοποθετημένο στα Χανιά του 1928, με σκοπό να ολοκληρώσετε την τριλογία σας.

Τι θα συναντήσουμε σε αυτό το βιβλίο και τι σημαίνει για εσάς η ολοκλήρωση αυτού του έργου-τιμής για την πόλη σας;

Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :   Το 2010 μετά την ολοκλήρωση των δυο μυθιστορημάτων μου εποχής στα Χανιά της Κρητικής Πολιτείας, άρχισα να σκέφτομαι τη συνέχειά τους.

Ξεκίνησα να γράφω, να επισκέπτομαι το Ιστορικό Αρχείο και να συλλέγω οτιδήποτε αφορούσε την εποχή από το 1912 έως και το 1928, όπου θα τοποθετούσα τη συνέχεια των ιστοριών μου.

Σ’ αυτό το βιβλίο θα βρούμε τους γνωστούς ήρωες σε νέες περιπέτειες και θα μπούμε για τα καλά στα γεγονότα και στη ταραγμένη ατμόσφαιρα του μεσοπολέμου.

Φυσικά στην τελευταία αυτή ιστορία της τριλογίας, οι άσκημοι καιροί, που θα έχουν μεσολαβήσει, θα έχουν αφήσει το στίγμα τους σε μικρούς και μεγάλους! Δεν θα λείψουν οι πολιτικές αντιπαραθέσεις, η αγωνία για την τύχη των αγνοουμένων του πολέμου, ο αγώνας για επιβίωση των εκδιωγμένων Μικρασιατών απ’ τα πάτρια εδάφη, οι δυσκολίες των ζευγαριών, οι νεανικοί έρωτες, ούτε βέβαια κι η ελπίδα και οι προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον.

Μακάρι να έχω υγεία και δύναμη, να καταφέρω να ολοκληρώσω κι ετούτο εδώ το πόνημα, που είναι έργο ζωής, και να το προσφέρω στον αναγνώστη!

 Λιλικα Αρνακη :    Κοιτάζοντας πίσω στα τριάντα χρόνια που υπηρετείτε τη συγγραφή, ποια είναι η μεγαλύτερη σοφία ή το πολυτιμότερο μάθημα ζωής που σας χάρισε αυτή η διαδρομή;

  Αθηνά Κανιτσάκη – Κατσαρού :   «Να δίνεις το «παρών», να είσαι δοτικός, ν’ αγαπάς και βεβαίως να συγχωράς!» Αυτό είναι το μάθημα που μου χάρισε η ζωή που διάλεξα! Και τώρα στα 73 μου, κάνοντας απολογισμό, μπορώ να πω πως έκανα ότι καλύτερο μπορούσα για μένα, για τον συνάνθρωπο και για την κοινωνία… ΑΘΗΝΑ ΚΑΝΙΤΣΑΚΗ- ΧΑΝΙΑ 2026