vima365

ЦЕНТР ГРЕЧЕСКОГО ЯЗЫКА – НАУЧНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ – НОЯБРЬ 2026г__ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ_-ΣΥΝΕΔΡΙΟ__Νοέμβριος 2026

ЦЕНТР ГРЕЧЕСКОГО ЯЗЫКА – НАУЧНАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ – НОЯБРЬ 2026г__ΚΕΝΤΡΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ_-ΣΥΝΕΔΡΙΟ__Νοέμβριος 2026

Προσκληση
Το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών [Ίδρυμα Μ. Τριανταφυλλίδη] του Α.Π.Θ., στο πλαίσιο των ετήσιων διεθνών συνεδρίων για τη διαχρονική και διατοπική μελέτη της ελληνικής, διοργανώνει στις 5, 6 και 7 Νοεμβρίου 2026, στη Θεσσαλονίκη, το 11ο Διεθνές Συνέδριο με τίτλο:

“50 χρόνια από την επίσημη άρση της διγλωσσίας στην Ελλάδα: επαναπροσεγγίσεις με την ευκαιρία μιας επετείου”

Το Συνέδριο τελεί υπό την αιγίδα της Α.Ε. του Προέδρου της Δημοκρατίας κυρίου Κωνσταντίνου Αν. Τασούλα.

Επίσης, είναι ενταγμένο στις εκδηλώσεις για τα 100 χρόνια από την ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και θα γίνει με φυσική παρουσία, αλλά θα μπορεί κανείς να το παρακολουθήσει και διαδικτυακά.
Το Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών, ως αναπόσπαστο κομμάτι της Φιλοσοφικής Σχολής του Α.Π.Θ., έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο τόσο στην άρση της διγλωσσίας όσο και στην αναβάθμιση της δημοτικής και την καθιέρωσή της ως επίσημης γλώσσας του κράτους. Το Ίδρυμα συνέβαλε ποικιλοτρόπως με το κύρος του και κυρίως με τη δουλειά του στην καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας και στην υλοποίηση των αρχών της γλωσσοεκπαιδευτικής μεταρρύθμισης του 1976: τα δύο βασικά έργα κωδικοποίησης της κοινής νεοελληνικής μετά την άρση της διγλωσσίας συνδέονται άμεσα με το Ινστιτούτο και με τον ιδρυτή του, τον Μανόλη Τριανταφυλλίδη. Η πρώτη σχολική γραμματική (1976) στηρίχτηκε στη Μικρή νεοελληνική γραμματική του Μ. Τριανταφυλλίδη, ενώ την ίδια εποχή του Υπουργείο Παιδείας ανέθεσε στο Ινστιτούτο τη σύνταξη του πρώτου λεξικού της κοινής νεοελληνικής.

Σε μια χώρα όπου συχνά εφήμερες αξιολογήσεις καθορίζουν το χρηματιστήριο των εθνικών αξιών, πρέπει να το πούμε ξεκάθαρα: ο Μ. Τριανταφυλλίδης συγκαταλέγεται στις λίγες ιστορικές προσωπικότητες απέναντι στις οποίες η χώρα οφείλει ένα ουσιαστικό εθνικό χρέος.

Πενήντα χρόνια μετά τη μεταρρύθμιση του 1976, το Δ.Σ. του Ιδρύματος αισθάνεται ως αυτονόητη υποχρέωση τη διοργάνωση ενός συνεδρίου αναστοχασμού και επαναπροσέγγισης των προβλημάτων που συνδέονται με την ιστορική αυτή αλλαγή. Θα χαράξουμε το πλαίσιο του συνεδρίου με δώδεκα ερωτήματα, που θα μπορούσαν εύκολα να πολλαπλασιαστούν.

• Σχέσεις προδιγλωσσικής και μεταδιγλωσσικής ελληνικής: πόσο επηρεάζει το προδιγλωσσικό παρελθόν τη μεταδιγλωσσική πραγματικότητα;
• Καθορισμός των ορίων της κοινής νεοελληνικής: περιχαράκωση ή απαραίτητη χάραξη ορίων;
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική και η ιστορία της νέας ελληνικής: πόσο επηρεάζει η ουσιαστική άγνοια της ιστορίας της νέας ελληνικής τις στάσεις μας στην προδιγλωσσική όσο και στη μεταδιγλωσσική περίοδο;
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική και οι επαφές των χρονολέκτων: ποιος είναι ο ρόλος των κάθετων επαφών στη διαμόρφωση της κοινής νεοελληνικής;
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική και οι επαφές των διαλέκτων: ποιος είναι ο ρόλος των συστατικών διαλέκτων στη διαμόρφωση της δημοτικής κοινής, που αποτελεί τη βάση της κοινής νεοελληνικής;
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική στο νέο περιβάλλον της διαπολιτισμικότητας, της ισότητας των φύλων και της πολυγλωσσίας.
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική και η αγγλοποίηση: πώς απαντούμε στο δίλημμα «Ξενηλασία ή ισοτέλεια», στην πιο σύγχρονη και επιτακτική του μορφή;
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική και τα μεγάλα μοντέλα της τεχνητής νοημοσύνης: καθιέρωση ενός αυθαίρετου υπερκριτή ορθότητας του γραπτού λόγου ή απόκτηση ενός αμερόληπτου συνεργάτη στην ολοκλήρωση των ιστορικών τάσεων της γλώσσας;
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική ως αντικείμενο διδασκαλίας: πώς διδάσκεται μια γλώσσα που δεν ορίστηκε (με την έννοια της απουσίας ορισμού αλλά και της χάραξης των ορίων της) και δεν οριστικοποιήθηκε;
• Η μεταδιγλωσσική ελληνική και οι παρεμβάσεις από ψηλά: ποιος ο ρόλος της επιστημονικής κοινότητας και ειδικότερα των γλωσσολόγων στη διαμόρφωση και στην οριστικοποίηση μιας μεταδιγλωσσικής ποικιλίας;
• Σχέσεις προδιγλωσσικής, διγλωσσικής και μεταδιγλωσσικής ελληνικής με τις μειονοτικές γλώσσες στην Ελλάδα.
• Στάδια εξέλιξης της ελληνικής διγλωσσίας σε σύγκριση με αντίστοιχες εξελίξεις σε χώρες με διγλωσσία και ιδιαίτερα στις αραβικές και στη νορβηγική.

Οι δύο πρώτες ημέρες (5-6 Νοεμβρίου) θα αφιερωθούν στο κυρίως συνέδριο, όπου έχουν προσκληθεί και θα συμμετάσχουν ως κεντρικοί ομιλητές δύο ερευνητές με διεθνή αναγνώριση και διακεκριμένη προσφορά στη μελέτη της διγλωσσίας:
Richard Hudson (University College London, Great Britain), και
Abdulkafi Albirini (Utah State University, United States).
Την τρίτη μέρα το πρωί (Σάββατο, 7 Νοεμβρίου) θα διαξαχθούν: (α) τρεις ομιλίες για τη συμβολή του Ινστιτούτου στην άρση της διγλωσσίας και στην καθιέρωση της κοινής νεοελληνικής ως επίσημης γλώσσας (Λ. Βαρελάς, Γ. Παπαναστασίου, Α. Τσαγγαλίδης), (β) στρογγυλό τραπέζι με τίτλο: “Αναστοχασμοί και επαναπροσεγγίσεις για την ιστορική αλλαγή του 1976, ιδιαίτερα στην εκπαίδευση” (Ε. Καραντζόλα, Δ. Κουτσογιάννης, Σ. Μοσχονάς, Χρ. Τζιτζιλής, συντονίζει η Θ.-Σ. Παυλίδου).

Αν επιθυμείτε να συμμετάσχετε με ανακοίνωση στο συνέδριο, θα πρέπει να μας στείλετε την περίληψή σας έως τις 31 Μαΐου 2026 (ηλεκτρονικά σε δύο αρχεία, Microsoft Word και pdf) στη διεύθυνση greek-language-conference@phil.auth.gr. Η επιλογή των ανακοινώσεων προβλέπεται να έχει ολοκληρωθεί έως τις 30 Ιουνίου 2026.

Το δικαίωμα συμμετοχής για συμμετοχή με φυσική παρουσία καταβάλλεται την ημέρα της εγγραφής στο συνέδριο και είναι 40€ (για φοιτητές/τριες 20€). Για διαδικτυακή συμμετοχή 20€.

Η Οργανωτική Επιτροπή
Χρ. Τζιτζιλής, ομότιμος καθηγητής του Α.Π.Θ., Πρόεδρος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου,
Θ.-Σ. Παυλίδου, ομότιμη καθηγήτρια του Α.Π.Θ., μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου,
Γ. Παπαναστασίου, καθηγητής Ιστορικής Γλωσσολογίας του Α.Π.Θ., διευθυντής του Ινστιτούτου

Call for Papers

The Institute of Modern Greek Studies [Manolis Triandaphyllidis Foundation] of the Aristotle University of Thessaloniki, within the framework of the annual international conferences on the study of the Greek language across its historical and geographical range, organizes on November 5-7, 2026, in Thessaloniki, the 11th International Conference entitled:

«50 years since the official end of the Greek diglossia: New approaches on the occasion of an anniversary»

The Conference is held under the auspices of H.E. the President of the Hellenic Republic Mr. Constantine An. Tassoulas.

It is also part of the events commemorating the centennial anniversary of the establishment of the University of Thessaloniki, and will be held in-person, but there will also be the option of attending it online.

The Institute of Modern Greek Studies (M. Triandaphyllidis Foundation), as an integral part of the Faculty of Philosophy of AUTh, was instrumental in ending diglossia and in upgrading and establishing Demotic Greek as the official language of the state. With its prestige and most notably with its work, the Institute contributed in multiple ways to the adoption of Demotic Greek and to the implementation of the principles of the 1976 language-in-education reform: the two major codification works of Standard Modern Greek following the end of diglossia are directly linked with the Institute and its founder, Manolis Triandaphyllidis. The first school grammar (1976) was based on Triandaphyllidis’s Concise Modern Greek Grammar; at that time also, the Ministry of Education commissioned to the Institute the compilation of the first dictionary of Standard Modern Greek.

In a country in which often ephemeral assessments determine the stock market of national values, one thing must be stated clearly: Μ. Triandaphyllidis is one of the few historical figures to whom the nation is really indebted.

Fifty years after the 1976 reform, the Institute’s Board of Directors feels it is its self-evident obligation to organize a conference that will foster reflection on and new approaches to the issues related to this historic change. We shall try to set the framework of the conference by means of twelve questions, but this number could easily increase:

• Relations between pre- and post-diglossia Greek: to what extent does the pre-diglossia past affect the post-diglossia reality?
• Delineating the limits of Standard Modern Greek: ring-fencing or necessary limit setting?
• Post-diglossia Greek and the history of Modern Greek: to what extent does our ignorance, practically, of the history of Modern Greek affect our attitudes in the pre- and post-diglossia period?
• Post-diglossia Greek and chronolect contact: what is the role of vertical contacts in shaping Standard Modern Greek?
• Post-diglossia Greek and dialect contact: what is the role of the constituent dialects in shaping the Demotic koine, which forms the basis of Standard Modern Greek?
• Post-diglossia Greek against the new background of interculturalism, gender equality and multilingualism?
• Post-diglossia Greek and anglicisation: how do we respond to the dilemma «xenelasia or equality», in its most recent and urgent form?
• Post-diglossia Greek and LLMs: designation of an arbitrary hyper-judge of correct writing or emergence of an unbiased partner in accomplishing the historical trends of the language?
• Post-diglossia Greek as a subject of teaching: how can you teach an undefined language (in the sense of lack of definition and lack of defined limits) that has not consolidated itself?
• Post-diglossia Greek and top-down interventions: what is the role of the scientific community, linguists in particular, in shaping and consolidating a post-diglossia variety?
• Relations between pre-diglossia, diglossia and post-diglossia Greek with the minority languages in Greece.
• Stages of development of the Greek diglossia compared to relevant developments in other diglossic countries, most notably Arab countries and Norway.

The first two days (November 5-6) will be devoted to the conference topic. Keynote speakers:

Richard Hudson (University College London, Great Britain), and
Abdulkafi Albirini (Utah State University, United States).

leading scholars on issues related to diglossia.
On the third day morning (Saturday, November 7) we are planning to host: (a) three speeches on the Institute’s contribution to the end of diglossia and the adoption of Standard Modern Greek as the official language (delivered by G. Papanastassiou, Α. Tsangalidis, and L. Varelas), and (b) a panel discussion entitled «Reflections on and new approaches to the historic 1976 reform, with a focus on education» (panelists: Ε. Karantzola, D. Koutsogiannis, S. Moschonas, Chr. Tzitzilis, moderated by Th.-S. Pavlidou).

If you wish to participate in the conference with a paper, kindly submit two copies (Word and pdf format) of your abstract as attachments to greek-language-conference@phil.auth.gr by May 31, 2026. Notification of acceptance will be communicated by June 30, 2026.
Participation fees:

For in-person participants: 40€, to be paid on the first day of the Conference at the Teloglion.
For online participants and students: 20€.
The Organizing Committee
Chr. Tzitzilis, Professor Emeritus, Aristotle University of Thessaloniki, President of the Institute’s Board of Directors
Th.-S. Pavlidou, Professor Emerita, Aristotle University of Thessaloniki, member of the Institute’s Board of Directors
G. Papanastassiou, Professor of Historical Linguistics, Aristotle University of Thessaloniki, Director of the Institute