ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ – Δευτέρα του Πάσχα: Έθιμα ανά την Ελλάδα

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ

Δευτέρα του Πάσχα: Έθιμα ανά την Ελλάδα

Η Δευτέρα του Πάσχα, η οποία φέρει και την ονομασία Δευτέρα της Διακαινησίμου, είναι η ημέρα μετά την Κυριακή του Πάσχα και αποτελεί δημόσια αργία σε αρκετές χώρες, ιδίως σε χώρες όπου επικρατεί ο Ορθόδοξος Χριστιανισμός, με την Ελλάδα να μην αποτελεί εξαίρεση.

Επιπλέον, είναι η δεύτερη ημέρα του Πεντηκοσταρίου και η δεύτερη ημέρα της Διακαινησίμου Εβδομάδος. Στις ρωμαιοκαθολικές χώρες αποκαλείται και Δευτέρα του Αγγέλου «επειδή μνήμην ποιούμεθα της συναντήσεως του αγγέλου με τις μυροφόρες γυναίκες που έφθασαν στον Τάφο του Χριστού». Στην Ορθόδοξη Εκκλησία και τις ελληνόρυθμες Ανατολικές Καθολικές Εκκλησίες η ημέρα αυτή αποκαλείται και «Δευτέρα της Λαμπρής».

Δευτέρα του Πάσχα: Είναι αργία;

Σύμφωνα με την Επιθεώρηση Εργασίας, η Δευτέρα του Πάσχα, σύμφωνα με το άρθρο 60 του Ν.4808/2021, υπάγεται στις ημέρες υποχρεωτικής αργίας για όλες τις επιχειρήσεις, εκμεταλλεύσεις και εργασίες γενικά, οι οποίες αργούν κατά τις Κυριακές και τις ημέρες αργίας.

Παράλληλα, όπως αναφέρει το ΚΕΠΕΑ, στις επιχειρήσεις που δεν λειτουργούν, καταβάλλεται χωρίς προσαύξηση το σύνηθες ημερομίσθιο σε όσους αμείβονται με ημερομίσθιο, ενώ σε όσους αμείβονται με μισθό καταβάλλεται ο μηνιαίος μισθός τους.

Στην περίπτωση που η επιχείρηση απασχολήσει το προσωπικό του οφείλει τα κάτωθι στους εργαζομένους:

1. αν αμείβονται με ημερομίσθιο, το συνήθως καταβαλλόμενο ημερομίσθιό τους και προσαύξηση 75% που θα υπολογισθεί στο νόμιμο ωρομίσθιό τους για όσες ώρες απασχοληθούν
2. στην περίπτωση που οι εργαζόμενοι αμείβονται με μηνιαίο μισθό:

• αν πρόκειται για επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα κατά τις Κυριακές και τις λοιπές απ’ το νόμο αργίες, οφείλεται προσαύξηση 75%, που υπολογίζεται στο 1/25 του νομίμου μισθού τους για όσες ώρες απασχοληθούν.
• αν πρόκειται για επιχειρήσεις που αργούν κατά τις Κυριακές και ημέρες αργίας και εκτάκτως θα λειτουργήσουν τη Δευτέρα του Πάσχα, οφείλεται το 1/25 του συνήθως καταβαλλομένου μισθού τους και επιπλέον προσαύξηση 75% επί του νόμιμου ημερομισθίου για όσες ώρες απασχοληθούν.

Έθιμα της Δευτέρας του Πάσχα

Μπορεί οι περισσότεροι να γνωρίζουν για έθιμα που αναβιώνουν τις ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας, ωστόσο, υπάρχουν κι άλλα, τοπικά έθιμα και παραδόσεις, που έχουν τις ρίζες τους στο βάθος των αιώνων, τηρούνται από γενιά σε γενιά τη Μεγάλη Δευτέρα και αναβιώνουν σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας.

Το Γαϊτανάκι της Ανάληψης στο Θέρμο Αιτωλοακαρνανίας

Τη Δευτέρα του Πάσχα, στην πλατεία του χωριού Ανάληψη στην Αιτωλοακαρνανία, γυναίκες, άνδρες και παιδιά χορεύουν και τραγουδούν το Γαϊτανάκι, ένα χορευτικό δρώμενο που ανήκει στα έθιμα του κύκλου της αγάπης των ημερών του Πάσχα.

Το μήνυμα της ανάστασης εκφράζεται από το «πλέξιμο» και το «ξέπλεγμα» των χεριών, από όπου πήρε το όνομά του ο χορός, στο κέντρο του οποίου βρίσκονται οι μεγαλύτεροι στην ηλικία και ο Τελετάρχης του εθίμου, ο οποίος δίνει τα προστάγματα για τις κινήσεις των συμμετεχόντων στον χορό.

Ως προς το Γαϊτανάκι, χορεύεται σε δύο παράλληλους κύκλους, στους οποίους εξωτερικά βρίσκονται οι άνδρες και εσωτερικά οι γυναίκες.

Επιμνημόσυνες δεήσεις από τους Ποντίους

Η Δευτέρα του Πάσχα για τους Ποντίους έχει άμεση σύνδεση με το θρησκευτικό στοιχείο. Αναφορικά με τη λειτουργία της Δευτέρας του Πάσχα, η οποία ονομάζεται και «Νιά Δευτέρα» ή «Ασπροδευτέρα», ξεκινά χωρίς κωδωνοκρουσίες, όπου μάλιστα φέρεται να προβλέπεται πρόστιμο υπέρ του ναού σε όσους αργήσουν να προσέλθουν.

Αυτή την ημέρα, ιδίως στους Ποντίους, οι πιστοί επισκέπτονται τα κοιμητήρια, όπου, διοργανώνουν τελετουργικά νεκρόδειπνα πάνω στα μνήματα των συγγενών, αποθέτοντας κουλούρια και κόκκινα αβγά.

Τα κόκκινα αυγά στην Ευρυτανία

Σε διάφορες περιοχές του νομού Ευρυτανίας, μετά τη λειτουργία, οι πιστοί ρίχνουν κόκκινα αυγά από το βράχο, όπου, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, τιμάται το θαύμα της πτώσης ενός μικρού παιδιού από τον γκρεμό, το οποίο κρατούσε ένα κόκκινο αυγό και δεν τραυματίστηκε. Το εν λόγω έθιμο θεωρείται ότι συμβάλλει στην ευκαρπία της σοδειάς των αγροτών.

Τα «Ρουσάλια» στα Μέγαρα

Στα Μέγαρα τελείτο αγερμός των παιδιών, με την ονομασία «Ρουσάλια». Αγερμός είναι ένα λαογραφικό έθιμο, όπου ομάδες ανθρώπων επισκέπτονται οικίες σε εορταστικές περιόδους, τραγουδώντας κάλαντα και ανταλλάσσοντας ευχές, συχνά συγκεντρώνοντας φιλοδωρήματα.

Τα Ρουσάλια, περιλαμβάνουν αντίστοιχα τέτοια τραγούδια, όπου τα παιδιά περιφέρονταν από σπίτι σε σπίτι με ένα σταυρό, στολισμένο με λουλούδια και μια σημαία στην κορυφή. Εκτός από τα Ρουσάλια, όλη την εβδομάδα, εθιμοτυπικά υπήρχαν τα εξοχικά γεύματα, οι πάνδημοι χοροί, σε ένα γενικότερο κλίμα ευθυμίας.

Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα

Σύμφωνα με το εορτολόγιο, σήμερα Δευτέρα του Πάσχα, τιμάται η μνήμη της Αγίας Θεοδοσίας και Γεροντίου όπως και του Αγίου Μαρτίνου. Τα ονόματα που γιορτάζουν:

• Γερόντιος
• Μαρτίνος, Μαρτίνη
• Μαρτίνα, Τίνα

Πηγές: ayla.culture.gr, kepea.gr, he.duth.gr, hli.gov.gr