vima365

Καλή Γειτονία χωρίς Όρια ; του Χρήστου Κατσέα

Καλή Γειτονία χωρίς Όρια ;

  του Χρήστου Κατσέα

Υπάρχουν στιγμές κατά τις οποίες η γλώσσα προδίδει όχι απλώς την αλήθεια, αλλά την ίδια τη συλλογική μας αυτοσυνείδηση.

Όταν μια εθνική διπλωματική υποχώρηση βαφτίζεται «θερμή υποδοχή», ενώ στο αεροδρόμιο σε υποδέχεται ο Υπουργός Τουρισμού της άλλης χώρας, δεν έχουμε απλώς ένα πρωτόκολλο χαμηλής στάθμης· έχουμε ένα σύμπτωμα.

Σύμπτωμα πολιτικής φαντασιακής αποσάθρωσης. Διότι τα έθνη δεν ζουν μόνον από ισοζύγια ισχύος· ζουν απ’ τις σημασίες που αποδίδουν στα γεγονότα.

Η σχέση της Ελλάδας με την Τουρκία δεν είναι μια ουδέτερη διπλωματική εκκρεμότητα. Είναι πεδίο συγκρούσεως δύο πολιτικών φαντασιακών.

Απ’ τη μία πλευρά, μια χώρα που, ανεξαρτήτως κυβερνήσεως, έχει υιοθετήσει αναθεωρητική στρατηγική.

Το φαιδρό δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» δεν είναι ρητορικό πυροτέχνημα· αποτελεί γεωπολιτική χαρτογράφηση αξιώσεων.

Οι διαρκείς παράνομες NAVTEX στο Αιγαίο δεν είν’ απλώς τεχνικές αναγγελίες· συνιστούν πράξεις έμπρακτης αμφισβήτησης κυριαρχίας!

Η κατοχή του 37% της Κύπρου δεν είναι «παγωμένη διαφορά»· αποτελεί διαρκές γεγονός ισχύος!

Η οργανοποίηση μεταναστευτικών ροών συνιστά μορφή υβριδικού πολέμου, δηλαδή μετατροπή του ανθρώπινου πόνου σε στρατηγικό όργανο.

Απ’ την άλλη πλευρά, η ελληνική πολιτική τάξη συχνά επενδύει σε μια φαντασίωση «καλής γειτονίας», αποκομμένη απ’ το πραγματικό.

Η καλή γειτονία, όμως, δεν είναι ηθική κατηγορία. Είναι αποτέλεσμα θεσμικών δεσμεύσεων και πράξεων που εδράζονται στο διεθνές δίκαιο.

Χωρίς σεβασμό σ’ αυτό, ο «διάλογος» μετατρέπεται σε μηχανισμό εξοικείωσης με την αμφισβήτηση.

Δημιουργείται έτσι ένα επικίνδυνο ενδιάμεσο: ούτε σύγκρουση ούτε ειρήνη, αλλά μια σταδιακή μετατόπιση των ορίων του αποδεκτού.

Όταν ο πρωθυπουργός δηλώνει ότι, εάν δεν υπάρξει συμφωνία μέσω διαλόγου, μπορούμε να προσφύγουμε σε διεθνές δικαστήριο, το ζήτημα δεν είναι νομικίστικο. Είναι οντολογικό.

Πηγαίνουμε να ζητήσουμε την αναγνώριση ήδη κατοχυρωμένων δικαιωμάτων ή να τα θέσουμε υπό διαπραγμάτευση;!

Διότι το διεθνές δίκαιο δεν λειτουργεί στο κενό· εφαρμόζεται επί αντικειμένου που τα ίδια τα κράτη ορίζουν ως διαφορά.

Αν ορίσεις ως «διαφορά» αυτό που ίσαμε χθες θεωρούσες αναφαίρετο δικαίωμα, έχεις ήδη μεταβάλει το πλαίσιο.

Εδώ αναδύεται το κεντρικό πρόβλημα της νεοελληνικής πολιτικής: η έλλειψη αυτοσυνείδητου συλλογικού σχεδίου.

Ένα έθνος δεν επιβιώνει επειδή επικαλείται το δίκαιο· επιβιώνει όταν συγκροτείται ως πολιτικό υποκείμενο ικανό να το υπερασπιστεί!

Η έννοια του «λαού με φρόνημα» δεν αποτελεί ρομαντική επίκληση.

Σημαίνει ενημερωμένη κοινωνία, ικανή να κατανοεί τους συσχετισμούς ισχύος, να κρίνει τις ηγεσίες της και να απαιτεί συνέπεια μεταξύ λόγων και πράξεων.

Σημαίνει επίσης ενότητα επί των θεμελιωδών – όχι ομοφωνία, αλλά συμφωνία ως προς το τι θεωρείται αδιαπραγμάτευτο.

Η «ελληνική δημοκρατία», εάν θέλει να παραμείνει ουσιαστική και όχι τυπική, οφείλει να αναστοχασθεί το ίδιο της το φαντασιακό!

Τι σημαίνει εθνική κυριαρχία σ’ έναν κόσμο αλληλεξαρτήσεων; Ποια δικαιώματα θεωρούμε θεμελιώδη και γιατί; Ποια όρια θέτουμε στον διάλογο;

Διότι, χωρίς σαφή αυτοκαθορισμό, ο διάλογος καταλήγει ν’ αποτελεί απλή διαχείριση εντάσεως.

Η Τουρκία πράττει βάσει στρατηγικής. Το ερώτημα δεν είναι αν μας αρέσει· είναι αν εμείς διαθέτουμε αντίστοιχη στρατηγική ή αν αρκούμαστε σ’ επικοινωνιακές διατυπώσεις.

Η υποδοχή από έναν Υπουργό Τουρισμού δεν συνιστά, από μόνη της, εθνική ήττα.

Η ήττα αρχίζει όταν παύουμε να διακρίνουμε τη διαφορά μεταξύ συμβόλου και πραγματικότητας, όταν βαφτίζουμε την υποχώρηση «επιτυχία» για να διατηρήσουμε την εσωτερική μας ισορροπία.

Η αυτονομία, ατομική και συλλογική, προϋποθέτει αλήθεια!

Κ’ η αλήθεια στην πολιτική είναι συχνά δυσάρεστη: η ισχύς μετρά, οι συμμαχίες είναι ρευστές, το δίκαιο χρειάζεται υπερασπιστές!

Αν η Ελλάδα θέλει να παραμείνει κυρίαρχο κράτος και όχι γεωπολιτικός χώρος υπό διαρκή διαπραγμάτευση, χρειάζεται σαφή στρατηγική, θεσμική σοβαρότητα και κοινωνία που να μην αρκείται σε λέξεις.

Η «καλή γειτονία» δεν οικοδομείται μ’ ευχές, αλλά με όρια. Και τα όρια τίθενται μόνον από κοινωνίες που έχουν συνείδηση του εαυτού τους.

Αυτό είναι τ’ αληθινό διακύβευμα: όχι αν θα υπάρξει ένας ακόμη γύρος διαλόγου, αλλά αν θα υπάρξει μια Ελλάδα ικανή να ορίζει η ίδια το πλαίσιο μέσ’ στο οποίο αυτός ο διάλογος διεξάγεται.

Χρῆστος Κατσέας ἐπὶ τοῦ «Vima365.gr»