Εδώ έχουμε την ομιλία μου που έδωσα στην Παγκόσμια Ακαδημία της Ρωμιοσύνης Ιερός Σύνδεσμος

Dear Friends,

Here is my speech that I gave at the World Academy of Romiosyni Sacred Society.

Η σύγχρονη επιστήμη είναι η φυσική συνέχεια της Πυθαγόρειας φιλοσοφίας. Ο Πυθαγόρας, θεωρώντας πως οι αριθμοί, οι συμμετρίες και οι αρμονίες αποτελούν τις πρώτες αρχές της φύσης, έθεσε τα θεμέλια της επιστημονικής σκέψης. Ο Πυθαγόρας δεν είναι απλώς ένας αρχαίος φιλόσοφος, αλλά ο πρώτος που συνέλαβε τη βαθύτερη ιδέα ότι η φύση δεν περιγράφεται απλώς με μαθηματικά — είναι καθεαυτή μαθηματική.

Αυτή η κοσμοθεωρία εκφράζεται στη σύγχρονη φυσική με τις θεωρίες συμμετρίας και την αναζήτηση των θεμελιωδών νόμων. Όπως οι Πυθαγόρειοι έβλεπαν στο λόγο 1:2 ή 2:3 την αρμονία του σύμπαντος, έτσι και οι φυσικοί σήμερα αναγνωρίζουν στις συμμετρίες των πεδίων SU(2), SU(3), U(1) την αρμονική δομή του μικρόκοσμου. Οι μαθηματικές εξισώσεις που διέπουν το σύμπαν αποτελούν τη σύγχρονη έκφραση της «μουσικής των σφαιρών» του Πυθαγόρα. Ακόμη και η αναζήτηση της Θεωρίας των Πάντων δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προσπάθεια να ανακαλυφθεί η τέλεια κοσμική συμφωνία, ο ένας και αρμονικός νόμος που ενώνει τα πάντα.

Για τους Πυθαγορείους η ομορφιά, η απλότητα και η συμμετρία ήταν κριτήρια αλήθειας και ομορφιάς. Το ίδιο συμβαίνει και στη σύγχρονη επιστήμη, όπου οι πιο επιτυχημένες θεωρίες διακρίνονται από την κομψότητά τους. Ο κόσμος, λοιπόν, παρουσιάζεται ως ένα μαθηματικό και μουσικό όργανο, όπου κάθε φαινόμενο είναι νότα ενός συμπαντικού ρυθμού. Έτσι, η Πυθαγόρεια ιδέα της αριθμητικής αρμονίας παραμένει ζωντανή: η φύση είναι αριθμός και τάξη, και εμείς, αναζητώντας τη μαθηματική της ουσία, είμαστε όλοι Πυθαγόρειοι. Είναι πολύ φυσιολογικό ότι ο Πυθαγόρας μεταμορφώθηκε από φιλόσοφος σε θρυλική και ημιθεϊκή μορφή ήδη στην αρχαία και ύστερη αρχαιότητα.

Ο Πυθαγόρας είναι ένα από τα σημαντικότερα, όσο και μυθικά, πρόσωπα που επηρέασαν και εξακολουθούν να επηρεάζουν τον ανθρώπινο πολιτισμό.

Θα αντιμετωπίσουμε το θέμα βασισμένοι (και με παράθεση ενίοτε) αρχαίων κειμένων, τα οποία αναλύουμε και οδηγούμεθα στα συμπεράσματα. Επιχειρούμε φιλοσοφικά, με ακρίβεια, να αποδώσουμε στον Πυθαγόρα και τους πυθαγόρειους με σεβασμό και σαφήνεια, χωρίς μυστικισμό. Συνδέουμε με τη σύγχρονη επιστήμη, διότι αυτή η σύνδεση αποκαθιστά την ιστορική συνέχεια της φιλοσοφικής διανόησης, επιστήμης και τεχνολογίας.

Σήμερα δεν θα μιλήσουμε απλώς για τον μεγάλο φιλόσοφο, αλλά για μια ιδέα που διαπέρασε τους αιώνες, άλλαξε τον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο και ζει ακόμη μέσα μας. Επηρεάζει τον πολιτισμό ακόμη και εκεί που δεν το φανταζόμαστε. Μιλάμε για τον Πυθαγόρα. Ο σημερινός πολιτισμός, βασίζεται αποκλειστικά στις αρχές του Πυθαγόρα και των Πυθαγορείων.

Τις μαθηματικές αρχές του Πυθαγόρα παρουσιάζει ο λεγόμενος Ψευδοπλούταρχος: «Ξεκινώντας πάλι από άλλη αρχή, ο Πυθαγόρας, γιος του Μνήσαρχου από τη Σάμο, ο πρώτος που ονόμασε τούτο το πράγμα «φιλοσοφία», θεώρησε ως αρχές τους αριθμούς και τις συμμετρίες που υπάρχουν μέσα σ’ αυτούς — τις οποίες ονομάζει και αρμονίες — και από τα δύο μαζί τα σύνθετα στοιχεία, που καλούνται γεωμετρικά.». «Πάλιν δ’ ἀπ’ ἄλλης ἀρχῆς Πυθαγόρας Μνησάρχου Σάμιος, ὁ πρῶτος φιλοσοφίαν τούτῳ τῷ ῥήματι προσαγορεύσας, ἀρχὰς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰς συμμετρίας τὰς ἐν τούτοις, ἃς καὶ ἁρμονίας καλεῖ, τὰ δ’ ἐξ ἀμφοτέρων σύνθετα στοιχεῖα, καλούμενα δὲ γεωμετρικά», δηλαδή.

Για τον Πυθαγόρα, οι αριθμοί δεν είναι απλώς μέτρα, αλλά οι αρχές στις οποίες βασίζεται η μελέτη κατανόηση και πρόβλεψη της φύσης. Αυτές οι σχέσεις είναι ο τρόπος με τον οποίο περιγράφεται ο κόσμος, η φύση. Οι συμμετρίες στην φύση είναι παρούσες παντού, εμφανείς ή και συχνά κρυμμένες. Οι συμμετρίες και οι αρμονίες συχνά βοηθούν να βρούμε και να διατυπώσουμε απλούστερα και γενικότερα τους νόμους της φύσης που καθορίζουν πώς συμβαίνουν τα φαινόμενα, πώς σχετίζονται και εξελίσσονται. Με αυτές ανακαλύψαμε τα περισσότερα από τα λεγόμενα στοιχειώδη σωμάτια.

Μια έκφανση αυτών των αρχών ήταν η έννοια της μουσικής των σφαιρών — οι κινήσεις των ουρανίων σωμάτων είναι εκφράσεις αριθμητικών αρμονιών.

Γιατί είμαστε Πυθαγόρειοι

Διότι ο Πυθαγόρας ήταν ο πρώτος που διατύπωσε ότι οι νόμοι της φύσης είναι μαθηματικοί. Όταν λέμε σήμερα ότι η ενέργεια διατηρείται, ότι οι εξισώσεις της φυσικής είναι συμμετρικές, ότι όποτε γενικεύεται ένας νόμος δίνει πολλά περισσότερα και σημαντικότερα αποτελέσματα, όταν λέμε ότι οι νόμοι είναι απλοί και καθολικοί, στην πραγματικότητα εκφράζουμε την Πυθαγόρεια αρχή: ἀρχὰς τοὺς ἀριθμοὺς καὶ τὰς συμμετρίας τὰς ἐν τούτοις, ἃς καὶ ἁρμονίας καλεῖ — Η φύση είναι φτιαγμένη από αριθμούς και περιέχει αρμονίες. Η φράση του Ψευδοπλούταρχου  είναι μία από τις πιο σαφείς και συνοπτικές μαρτυρίες για τις πρώτες αρχές του Πυθαγόρα οι οποίες εφαρμόζονται σήμερα παντού.

Γιατί είμαστε Πυθαγόρειοι; Διότι τηρούμε αναγκαστικά τις επιστημονικές αρχές, που είναι οι αρχές των Πυθαγορείων και στ’ αλήθεια της φύσης. Όταν έκανα το πρώτο μάθημα στους φοιτητές της Φυσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών τους έλεγα. Εσείς θα γίνετε πιο πυθαγόρειοι από τον Πυθαγόρα τον ίδιο. Φυσικά δεν με καταλάβαιναν, αλλά τους εξηγούσα αμέσως: Από σήμερα θα βλέπετε τον Κόσμο με τις επιστημονικές αρχές του Πυθαγόρα, δηλαδή ότι η φύση περιγράφεται με μαθηματικά, με τα μαθηματικά που εκφράζονται οι νόμοι της φυσικής, όπως τους διατυπώνουμε κάθε εποχή. Στα επόμενα τέσσερα έτη οι φοιτητές μεταμορφώνονταν σε Πυθαγόρειους.

Συνεπώς ο Einstein δεν έχει δίκαιο όταν διατυπώνει τον προβληματισμό του για το  ότι είναι δήθεν παράδοξο το ότι μπορούμε και μελετάμε το σύμπαν.  Ο Αϊνστάιν σχετικά με αυτό το παράδοξο υπογραμμίζει την απροσδόκητη αρμονία μεταξύ της ανθρώπινης γνώσης και του σύμπαντος.