vima365

Βενεζουέλα και δολάριο: ο πόλεμος που δεν λέγεται με τ’ όνομά του του Χρήστου Κατσέα

Βενεζουέλα και δολάριο: ο πόλεμος που δεν λέγεται με τ’ όνομά του

του Χρήστου Κατσέα

Όταν η Ουάσιγκτον μιλά για «δημοκρατία» στη Βενεζουέλα, καλό είναι να κρατάμε σημειώσεις. Όχι για να πιστέψουμε· για να θυμόμαστε πόσο προβλέψιμη έχει γίνει η ρητορική της ισχύος. Διότι η σύγκρουση γύρω απ’ τη Βενεζουέλα δεν αφορά ούτε θεσμούς, ούτε ανθρώπινα δικαιώματα, ούτε —πολύ λιγότερο— τα ναρκωτικά. Αφορά κάτι απείρως σοβαρότερο: το ίδιο το νόμισμα της παγκόσμιας τάξης.

Η Βενεζουέλα κατέχει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα πετρελαίου στον κόσμο: περίπου 303 δισεκατομμύρια βαρέλια. Ένα ενεργειακό απόθεμα ικανό όχι απλώς να επηρεάσει τιμές, αλλά να χρηματοδοτήσει γεωπολιτικές μετατοπίσεις δεκαετιών. Και ακριβώς αυτό επιχείρησε να πράξει το Καράκας όταν, απ’ το 2018, άρχισε να πουλά πετρέλαιο εκτός δολαρίου.

Η επιλογή δεν ήταν τεχνική· ήταν στρατηγική. Η αποδοχή γουάν, ευρώ και ρουβλιού, η δημιουργία απευθείας διαύλων πληρωμών με την Κίνα παρακάμπτοντας το SWIFT, καθώς κ’ η αίτηση ένταξης στους BRICS, συνιστούν μια ρητή δήλωση: η Βενεζουέλα δεν επιθυμεί πλέον να λειτουργεί εντός του δολαριακού συστήματος.

Κ’ εδώ βρίσκεται η πραγματική αιτία της σύγκρουσης.

Το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό οικοδόμημα στηρίζεται, εδώ και μισό αιώνα, στο σύστημα των πετροδολαρίων. Το 1974, μέσω της συμφωνίας Κίσινγκερ–Σαουδικής Αραβίας, το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου συνδέθηκε υποχρεωτικά με το δολάριο, μ’ αντάλλαγμα την αμερικανική στρατιωτική προστασία. Από εκείνη τη στιγμή, κάθε κράτος που χρειαζόταν ενέργεια, όφειλε πρώτα ν’ αποκτήσει δολάρια !

Η συνέπεια ήταν δομική: μόνιμη παγκόσμια ζήτηση για το αμερικανικό νόμισμα. Δυνατότητα χρηματοδότησης ελλειμμάτων, στρατιωτικής ισχύος και κοινωνικών δαπανών χωρίς παραγωγικό αντίκρισμα. Το δολάριο δεν επιβλήθηκε μόνο ως μέσο συναλλαγής, αλλ’ ως εργαλείο εξουσίας !

Όταν αυτό το εργαλείο αμφισβητείται, η αντίδραση είναι ιστορικά σταθερή.

Το 2000, ο Σαντάμ Χουσεΐν ανακοίνωσε πωλήσεις πετρελαίου σε ευρώ. Το 2003, το Ιράκ βλήθηκε και το καθεστώς κατέρρευσε. Τα περιβόητα όπλα μαζικής καταστροφής δεν βρέθηκαν ποτέ· το πετρέλαιο, όμως, επέστρεψε άμεσα στο δολάριο. Το 2009, ο Καντάφι πρότεινε ένα αφρικανικό νόμισμα μ’ αντίκρισμα χρυσού για το εμπόριο ενέργειας. Η επέμβαση του ΝΑΤΟ και η βίαιη εξόντωσή του έβαλαν τέλος στο σχέδιο. Το «χρυσό δηνάριο» πέθανε μαζί του.

Σήμερα, ο Μαδούρο πράττει κάτι αντίστοιχο, αλλά σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα. Με ενεργειακή ισχύ πολλαπλάσια, με στήριξη από Κίνα, Ρωσία και Ιράν, και με ένταξη σ’ ένα υπό διαμόρφωση μπλοκ κρατών που οικοδομεί συστήματα πληρωμών εκτός δολαρίου. Αυτό δεν είναι παρέκκλιση· είναι συστημική απειλή.

Οι δηλώσεις Αμερικανών αξιωματούχων το αποκαλύπτουν χωρίς διπλωματικό μακιγιάζ. Όταν υποστηρίζεται ότι το πετρέλαιο της Βενεζουέλας «ανήκει» στις ΗΠΑ επειδή αμερικανικές εταιρείες ανέπτυξαν υποδομές πριν από έναν αιώνα, διατυπώνεται μια αποικιακή αντίληψη κυριαρχίας. Η εθνικοποίηση βαφτίζεται «κλοπή» και η ανεξαρτησία «τυραννία» !

Το παράδοξο, όμως, είν’ αλλού.

Την ώρα που επιχειρείται η επιβολή διά της ισχύος, το πετροδολάριο ήδη φθείρεται. Η Ρωσία συναλλάσσεται εκτός δολαρίου. Το Ιράν το ίδιο. Η Σαουδική Αραβία συζητά ανοιχτά διακανονισμούς σε γουάν. Η Κίνα έχει δημιουργήσει το CIPS ως εναλλακτική του SWIFT, ενώ οι BRICS αναπτύσσουν πολυμερή συστήματα διακανονισμών και ψηφιακές υποδομές όπως το mBridge.

Η Βενεζουέλα δεν είναι η αρχή αυτής της διαδικασίας. Είναι ο επιταχυντής της.

Κ’ εδώ βρίσκεται το στρατηγικό ρίσκο για τις Ηνωμένες Πολιτείες: το μήνυμα που εκπέμπεται —«αμφισβητείς το δολάριο, τιμωρείσαι»— μπορεί να λειτουργήσει αντίστροφα. Οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου κατανοούν πλέον ότι η μόνη ασφάλεια δεν είν’ η συμμόρφωση, αλλά η συλλογική, ταχεία απεξάρτηση !

Η Βενεζουέλα, τελικώς, δεν είν’ απλώς ένα ακόμη γεωπολιτικό επεισόδιο. Είναι το σύμπτωμα μιας παγκόσμιας μετάβασης, όπου οι πόλεμοι δεν κρίνονται μόνο στα πεδία μάχης, αλλά στα νομίσματα, στα συστήματα πληρωμών και στην ενέργεια.

Και εκεί, η εποχή της «μονοκρατορίας» δείχνει —έστω κι αργά— να τελειώνει ; !

Χρῆστος Κατσέας ἐπὶ τοῦ «Vima365.gr» 

Μ’ ἐκτίμηση,

Χρῆστος Κατσέας