vima365

[Β΄ μέρος] Περί Αλβανίας και προγόνων: η εφεύρεση μίας συνέχειας του Χρήστου Κατσέα

Πρόγονοι, πολιτική και το όργανο της ιστορίας:

Όταν τα ονόματα γίνονται ρόπαλα – [Β΄ μέρος]

Περί Αλβανίας και προγόνων: η εφεύρεση μίας συνέχειας

    του Χρήστου Κατσέα

Η Αλβανία, ως πολιτικός σχηματισμός, είναι τέκνο του 20ού αιώνα – και μάλιστα όχι εκ γεννήσεως ώριμο, αλλά κατασκευασμένο βιαίως, εντός γεωπολιτικών εργαστηρίων, από μεγάλες δυνάμεις που αναζητούσαν ένα ανάχωμα και όχι έναν πολιτισμό. Το κράτος προηγήθηκε της συνείδησης· και όταν συμβαίνει τούτο, η ιστορία δεν ανακαλύπτεται – επινοείται.

Οι πρόγονοι, λοιπόν, επιστρατεύονται όχι ως αντικείμενο γνώσης, αλλ’ ως άλλοθι. Ιλλυριοί, Πελασγοί· σκιές κι ονόματα αρχαία ανασύρονται εκ του σκότους, όχι για να μελετηθούν, αλλά για να συγκαλύψουν το κενό ενός ασθενικού τύπου πολιτισμικής συνέχειας. Η ιστορία μετατρέπεται σ’ εθνικό επίδεσμο: δεν θεραπεύει· απλώς καλύπτει την πληγή.

Μολονότι ο Ελληνισμός —μ’ όλες του τις ρωγμές, τις ήττες και τις προδοσίες— διαθέτει γραμμή πνευματικής και γλωσσικής συνέχειας, η αλβανική ιστόρηση αναγκάζεται ν’ αναπληρώσει την έλλειψη αυτή με στόμφο. Όπου απουσιάζει το βάθος, επιδεικνύεται ο τόνος.

Κ’ εδώ εντοπίζεται η ρίζα της αλαζονείας: όχι σε κάποια ιστορική υπεροχή, αλλά σε μια αμυντική υπερβολή. Όταν ένα έθνος δεν είναι βέβαιο για το παρελθόν του, γίνεται ειρωνικό απέναντι στο παρελθόν των άλλων. Όταν δεν έχει φιλοσοφία, χλευάζει τη φιλοσοφία. Όταν δεν έχει Λόγο, επιτίθεται στον Λόγο.

Η Αλβανία του Ράμα δεν μιλά από θέση γνώσης· μιλά από θέση αμηχανίας. Κ’ η αμηχανία, όταν συνδυάζεται μ’ εξουσία, γεννά ειρωνεία αγροίκου τύπου: ούτε σαρκασμό καλλιεργημένο, ούτε χιούμορ πνευματικό – αλλά την τραχύτητα εκείνου που αντιλαμβάνεται την ιστορία ως αρένα και όχι ως μέθοδο κατανοήσεως.

Δεν φταίνε οι πρόγονοι. Οι πρόγονοι, όποιοι κι αν υπήρξαν, έζησαν, επέζησαν και χάθηκαν, όπως όλοι οι λαοί των Βαλκανίων – με βία, φτώχεια και αδιάκοπες ανακατατάξεις. Φταίει η σύγχρονη πολιτική χρήση τους. Φταίει η μετατροπή της ιστορίας σε κακόγουστο επιχείρημα και της ταυτότητας σε ατάκα συνεδρίου.

Κ’ εδώ η Ελλάδα δεν οφείλει ν’ απολογηθεί. Οφείλει να κατασιγάζει με γνώση. Διότι η πραγματική κληρονομιά δεν κραυγάζει, δεν χλευάζει, δεν έχει ανάγκη ν’ αποδείξει τίποτε. Όποιος έχει παρελθόν, το φέρει ως βάρος· όποιος δεν είναι βέβαιος ότι το ’χει, το μετατρέπει σε όπλο!

Χρῆστος Κατσέας ἐπὶ τοῦ «Vima365.gr»